İçeriğe geç
Güncel
  1. Yazılar & Haberler Ders 18: Bulgarca Aile ve Akraba İsimleri (Abi, Dayı, Teyze)
  2. Oyun Oyna Pizza Kuryesi Teslimat Yarışı
  3. Oyun Oyna Plaj Arabalarıyla Kart Yarışı
  4. Program İndir Simulink
  5. Oyun Oyna Renkli Para Birleştirme
  6. Oyun Oyna Orman Yolunda Yük Taşıma Kamyonu
  7. Yazılar & Haberler Ders 17: Bulgarca Meyve ve Sebze İsimleri (Pazarda Pazarlık Cümleleri)
  8. Oyun Oyna Formula Sürüş Şampiyonası

Türkçe
sahinsezgin.com
7° Sisli · 18° / 7°
  • Dolar 50,4694 %0,05
  • Euro 55,4579 %0,20
  • Sterlin 66,5006 %0,08
sahinsezgin.com
7° Sisli · 18° / 7°
Türkçe

Ders 3 – Bulgarca Haftanın Günleri – Aylar – Mevsimler – Yönler

Yazan
Şahin Sezgin ÖZDEMİR
Yayın
Güncelleme
Okuma
9 dk
Görüntülenme
36
Yorum
8
bulgarca günler ve aylar
İçindekiler 10 bölüm, 9 dk okuma
  1. Giriş
  2. 1. Bulgarca haftanın günleri: ponedelnik hangi gün?
  3. 2. “Pazartesi günü” nasıl denir: в понеделник (f ponedélnik)
  4. 3. Zaman kelimeleri ve saat: Колко е часът? (kólko e çası́t, saat kaç?)
  5. 4. Bulgarca aylar ve okunuşları: през юли (prez yúli, temmuzda)
  6. 5. Bulgarca mevsimler ve Баба Марта (bába márta, Mart Nine)
  7. 6. Bulgarca yönler ve yol tarifi: наляво (nalyávo, sola), надясно (nadyásno, sağa)
  8. 7. Kendini sına: 10 soruluk test
  9. Bulgarca günler ve aylar hakkında sık sorulan sorular
  10. Sırada ne var: selamlaşma ve günlük cümleler

Bulgarcada hafta понеделник (ponedélnik) ile başlar, неделя (nedélya) ile biter: ponedelnik pazartesi, nedelya pazar demektir. Ay adları Latinceden gelir ve çoğu tanıdık görünür; temmuz юли (yúli), haziran юни (yúni), ekim октомври (októmvri), kasım ноември (noémvri) olarak söylenir. Dört mevsim пролет (prólet) ilkbahar, лято (lyáto) yaz, есен (ésen) sonbahar, зима (zíma) kıştır. Dört ana yön север (séver) kuzey, юг (yúk) güney, изток (ístok) doğu, запад (zápat) batıdır.

Bu dersin ilk sürümünü 2014’te yazmıştım; bu sürümde tabloları baştan kurdum, okunuş hatalarını düzelttim. Okunuşta vurgulu ünlünün üstünde bir çizgi var (ponedélnik), ı harfi de Bulgarcadaki ъ (ı) sesini gösteriyor. Kiril harflerini henüz okuyamıyorsan önce Bulgar alfabesi dersine göz at; tarih ve saat için gereken rakamlar Bulgarca sayılar dersinde.

BÖLÜM 1 · GÜNLER VE SAAT

1. Bulgarca haftanın günleri: ponedelnik hangi gün?

Pazartesi Bulgarca понеделник (ponedélnik) demektir ve Bulgar takviminde hafta bu günle başlar.

Türkçe Bulgarca Okunuş
pazartesi понеделник ponedélnik
salı вторник ftórnik
çarşamba сряда sryáda
perşembe четвъртък çetvırtık
cuma петък pétık
cumartesi събота sıbota
pazar неделя nedélya

Gün ve ay adları cümle başında değilse küçük harfle yazılır. Понеделник (ponedélnik), неделя (nedélya, pazar) gününden sonra gelen gün demektir; Türkçedeki pazartesi de “pazar ertesi” olduğu için iki dil aynı fikri kullanır. Üç gün adı sıra sayısından türemiştir: вторник (ftórnik, salı) ikinci, четвъртък (çetvırtık, perşembe) dördüncü, петък (pétık, cuma) beşinci gün demektir. Сряда (sryáda, çarşamba), orta anlamındaki среда (sredá) ile aynı köktendir; събота (sıbota, cumartesi) Şabat’tan gelir, неделя ise eski dilde iş yapılmayan gün demektir.

Yazıldığı gibi okunmayan tek gün вторник (ftórnik, salı): в (v) harfi т (t) harfinden önce f okunur. Uzun görünen четвъртък (çetvırtık, perşembe) kelimesini hecelere ayırarak oku: çet-vır-tık; vurgu ortadaki hecede. Cuma ile cumartesinin Bulgarcasında geçen ъ (ı) harfini de ı diye okursun: pétık, sıbota.

2. “Pazartesi günü” nasıl denir: в понеделник (f ponedélnik)

Türkçede “pazartesi günü” dediğin yerde Bulgarca gün adının önüne в (v) edatını koyar.

Türkçe Bulgarca Okunuş
pazartesi günü в понеделник f ponedélnik
salı günü във вторник vıf ftórnik
çarşamba günü в сряда f sryáda
perşembe günü в четвъртък f çetvırtık
cuma günü в петък f pétık
cumartesi günü в събота f sıbota
pazar günü в неделя v nedélya
her pazartesi всеки понеделник fséki ponedélnik
Bugün günlerden ne? Кой ден е днес? kóy dén e dnés
Bugün çarşamba. Днес е сряда. dnés e sryáda

Tek harflik edat, sonraki kelimeyle bitişik söylendiği için sesi değişir: п, с, ч (p, s, ç) gibi sert bir ünsüzden önce f, н (n) gibi yumuşak bir sesten önce v okunur. Kelime в (v) ya da ф (f) ile başlıyorsa iki benzer ses art arda gelmesin diye edat във (vıf) olur; günlerde buna yalnız salı uyar: във вторник (vıf ftórnik). Her hafta tekrarlanan bir iş için edat yerine всеки (fséki) “her” kelimesini koyarsın. Днес е сряда. (dnés e sryáda, bugün çarşamba) cümlesinde ise edat yoktur, çünkü gün adı burada zaman bildirmez, bugünün adını söyler.

3. Zaman kelimeleri ve saat: Колко е часът? (kólko e çasıt, saat kaç?)

Gün adlarından sonra en sık kullanacağın kelimeler, bugünden ileri ve geri sayan küçük zaman sözcükleridir.

Türkçe Bulgarca Okunuş
gün ден dén
hafta седмица sédmitsa
ay (takvim ayı) месец mésets
yıl година godína
bugün днес dnés
yarın утре útre
dün вчера fçéra
öbür gün вдругиден vdrúgiden
evvelsi gün онзи ден ónzi dén
bu hafta тази седмица tázi sédmitsa
geçen hafta миналата седмица mínalata sédmitsa
gelecek hafta следващата седмица slédvaştata sédmitsa
geçen yıl миналата година mínalata godína
gelecek yıl следващата година slédvaştata godína

Вчера (fçéra, dün) kelimesinde в (v) harfi ч (ç) harfinden önce f okunur; harf harf okursan “vçera” dersin. Утре (útre, yarın) kelimesini alfabe dersinde gördüğün утро (útro) sabah kelimesiyle karıştırma. “Geçen” ve “gelecek” sözleri arkasından gelen kelimeye göre biçim değiştirir; şimdilik tablodaki kalıpları bütün olarak öğrenmen yeterli.

Türkçe Bulgarca Okunuş
sabah, sabahları сутрин sútrin
öğleden sonra следобед sledóbet
akşam, akşamları вечер véçer
gece нощ nóşt
geceleyin през нощта prez noştá
bu sabah тази сутрин tázi sútrin
bu akşam довечера dovéçera
dün akşam, dün gece снощи snóşti
yarın sabah утре сутрин útre sútrin

Сутрин (sútrin) ile вечер (véçer) tek başına “sabahları” ve “akşamları” anlamında da kullanılır: Сутрин пия кафе. (sútrin píya kafé) Sabahları kahve içerim. Saati Колко е часът? (kólko e çasıt) diye sorarsın, cevap Часът е (çasıt e) ile başlar.

Türkçe Bulgarca Okunuş
Saat kaç? Колко е часът? kólko e çasıt
Saat üç. Часът е три. çasıt e trí
Saat on buçuk. Часът е десет и половина. çasıt e déset i polovína
Saat sekize çeyrek var. Часът е осем без четвърт. çasıt e ósem bes çétvırt

Buçuk için и половина (i polovína), çeyrek eksik için без четвърт (bes çétvırt) eklenir; без (bes) kelimesinin sonundaki з (z) harfi ч (ç) harfinden önce s okunur.

BÖLÜM 2 · AYLAR VE MEVSİMLER

4. Bulgarca aylar ve okunuşları: през юли (prez yúli, temmuzda)

Haziranın Bulgarcası юни (yúni), temmuzun Bulgarcası юли (yúli) olur; ekim ayı октомври (októmvri), kasım ноември (noémvri) diye söylenir.

Türkçe Bulgarca Okunuş
ocak януари yanuári
şubat февруари fevruári
mart март márt
nisan април apríl
mayıs май máy
haziran юни yúni
temmuz юли yúli
ağustos август ávgust
eylül септември septémvri
ekim октомври októmvri
kasım ноември noémvri
aralık декември dekémvri

Gün ve ay adlarını dinlemek istersen Melinda TV kanalının aşağıdaki videosu aynı konuyu anlatıyor; başlıktaki 5. ders, kanalın kendi sıra numarası.

Ay adlarından üçü Türkçedekiyle neredeyse aynıdır: март (márt) mart, май (máy) mayıs, август (ávgust) ağustos. En sık karışan ikili юни (yúni, haziran) ile юли (yúli, temmuz); юни kelimesindeki н (n) harfini haziranın son harfi olan n ile eşleştirirsen ayrım kolaylaşır. Yılın son dört ayı ise ortak -ври (vri) sonuyla biter.

Tarih söylerken ayı през (prez) ile, ayın belirli bir gününü на (na) ile anlatırsın. Gün sayısı da sıra sayısı olarak okunur; sıra sayılarını Bulgarca rakamlar ve sayılar dersinde anlattım.

Türkçe Bulgarca Okunuş
temmuzda през юли prez yúli
temmuzda (günlük dilde) в юли v yúli
aralıkta през декември prez dekémvri
bu ay този месец tózi mésets
1 Mart’ta на първи март na pırvi márt
5 Mayıs’ta на пети май na péti máy
3 Mart, millî bayram трети март tréti márt
8 Mart, Kadınlar Günü осми март ósmi márt
Bugün ayın kaçı? Коя дата е днес? koyá dáta e dnés
Bugün 3 Ekim. Днес е трети октомври. dnés e tréti októmvri

Tablodaki üç mart tarihi Bulgaristan’da kutlanır: 1 Mart Баба Марта (bába márta, Mart Nine) günüdür, 8 Mart’ta ise Честит осми март! (çestít ósmi márt) denir.

5. Bulgarca mevsimler ve Баба Марта (bába márta, Mart Nine)

Bulgarcada ilkbahar пролет (prólet), yaz лято (lyáto), sonbahar есен (ésen), kış зима (zíma) olarak söylenir. “Yazın” ya da “kışın” demek için през (prez) edatı mevsimin belirli hâliyle kullanılır.

Türkçe Bulgarca Okunuş
mevsim сезон sezón
ilkbahar пролет prólet
ilkbaharda през пролетта pres prolettá
yaz лято lyáto
yazın през лятото prez lyátoto
sonbahar есен ésen
sonbaharda през есента prez esentá
kış зима zíma
kışın през зимата prez zímata

Sondaki -та (ta) ve -то (to), kelimenin sonuna eklenen belirlilik takısıdır; Türkçede tam karşılığı olmadığı için dört kalıbı olduğu gibi ezberle. Пролетта (prolettá, ilkbahar) kelimesinde iki т (t) art arda gelir; t sesini biraz uzatarak söylersin.

Bulgaristan’da baharın gelişi 1 Mart’ta Баба Марта (bába márta) ile karşılanır. Adı “Mart Nine” demektir; mart ayını huysuz bir yaşlı kadına benzeten eski bir inanıştan kalmıştır. O gün insanlar birbirine kırmızı ile beyaz iplikten yapılmış мартеница (marténitsa) takar ve Честита Баба Марта! (çestíta bába márta) diyerek kutlar. Мартеница ilk leylek ya da çiçek açmış bir ağaç görülene kadar bilekte taşınır, sonra bir dala bağlanır.

BÖLÜM 3 · YÖNLER VE TEKRAR

6. Bulgarca yönler ve yol tarifi: наляво (nalyávo, sola), надясно (nadyásno, sağa)

Kuzey север (séver), güney юг (yúk), doğu изток (ístok), batı запад (zápat) olarak söylenir.

Türkçe Bulgarca Okunuş
kuzey север séver
güney юг yúk
doğu изток ístok
batı запад zápat
sol ляво lyávo
sağ дясно dyásno
sola, solda наляво nalyávo
sağa, sağda надясно nadyásno
düz, dosdoğru направо naprávo
ileri напред naprét
geri назад nazát
yukarıda горе góre
yukarıya нагоре nagóre
aşağıda долу dólu
aşağıya надолу nadólu
uzak далеч daléç
yakın близо blízo

Dört yönden üçü yazıldığı gibi okunmaz. Юг (yúk, güney) ile запад (zápat, batı) kelimelerinde sondaki ünsüz sertleşir: г (g) harfi k, д (d) harfi t olarak okunur. Изток (ístok, doğu) kelimesinde ise з (z) harfi т (t) harfinden önce s okunur. Baştaki на (na) öneki yön bildirir; наляво (nalyávo) hem “sola” hem “solda” anlamında kullanılır. Dikey yönlerde bu ayrım korunur: горе (góre) yukarıda, нагоре (nagóre) yukarıya demektir.

Türkçe Bulgarca Okunuş
Sola dönün. Завийте наляво. zavíyte nalyávo
Sağa dönün. Завийте надясно. zavíyte nadyásno
Düz gidin. Вървете направо. vırvéte naprávo
Sola dön. Завий наляво. zavíy nalyávo
Düz git. Върви направо. vırví naprávo
Eczane solda. Аптеката е наляво. aptékata e nalyávo

İlk üç satırdaki завийте (zavíyte, dönün) ile вървете (vırvéte, gidin) “siz” biçimidir; “sen” dediğin birine завий (zavíy, dön) ve върви (vırví, git) dersin. Sokakta yol tarifi alırken çoğunlukla “siz” biçimini duyarsın.

7. Kendini sına: 10 soruluk test

Sorular dersin bütün başlıklarından geliyor. Her soruda doğru olduğunu düşündüğün seçeneği seç, sonra Cevap satırını açıp açıklamayla karşılaştır. Takıldığın soru olursa ilgili tabloya dön ve kelimeyi sesli söyleyerek bir kez daha oku. On sorudan en az sekizini doğru yaptıysan bu dersin kelimeleri yerine oturmuş demektir. Birkaç gün sonra testi yeniden çöz.

  1. Bulgarca понеделник (ponedélnik) hangi gündür?

    • salı
    • pazar
    • pazartesi
    • cuma
    Cevap

    Doğru cevap pazartesi; понеделник (ponedélnik), неделя (nedélya), yani pazardan sonra gelen gün demektir.

  2. “Salı günü” Bulgarca nasıl söylenir?

    • в вторник (f ftórnik)
    • във вторник (vıf ftórnik)
    • на вторник (na ftórnik)
    Cevap

    Doğru cevap във вторник (vıf ftórnik). Вторник (ftórnik) в (v) harfiyle başladığı için iki benzer ses art arda gelmesin diye edat uzun biçimini alır.

  3. Dün anlamındaki вчера nasıl okunur?

    • fçéra
    • vçéra
    • vçerá
    Cevap

    Doğru cevap fçéra. Kelimenin başındaki в (v) harfi ч (ç) harfinden önce f okunur.

  4. Saati Bulgarca nasıl sorarsın?

    • Кой ден е днес? (kóy dén e dnés)
    • Коя дата е днес? (koyá dáta e dnés)
    • Колко е часът? (kólko e çasıt)
    Cevap

    Doğru cevap Колко е часът? (kólko e çasıt). Öteki iki soru günü ve tarihi sorar.

  5. Bulgarca юли (yúli) hangi aydır?

    • haziran
    • temmuz
    • ağustos
    Cevap

    Doğru cevap temmuz. Haziran юни (yúni) olarak yazılır; bu kelimedeki н (n), haziranın son harfi olan n’yi hatırlatır.

  6. Bulgarca bir cümlenin ortasında ay adı nasıl yazılır?

    • küçük harfle
    • büyük harfle
    Cevap

    Doğru cevap küçük harfle. Ay ve gün adları cümle başında değilse küçük yazılır: на 5 май (na péti máy), yani 5 Mayıs’ta.

  7. “1 Mart’ta” Bulgarca nasıl söylenir?

    • през първи март (pres pırvi márt)
    • в първи март (f pırvi márt)
    • на първи март (na pırvi márt)
    Cevap

    Doğru cevap на първи март (na pırvi márt). Ayın belirli bir günü на (na) ile söylenir; през (prez) ise ayın tamamı için kullanılır: през юли (prez yúli) temmuzda.

  8. Bulgarca през лятото (prez lyátoto) ne demektir?

    • kışın
    • yazın
    • ilkbaharda
    • sonbaharda
    Cevap

    Doğru cevap yazın. Лято (lyáto) yaz demektir; през лятото (prez lyátoto) “yazın” kalıbıdır.

  9. Bulgarca наляво (nalyávo) ne demektir?

    • sağa
    • düz
    • geri
    • sola
    Cevap

    Doğru cevap sola. Sağa надясно (nadyásno), düz направо (naprávo) olarak söylenir.

  10. Bulgarca юг (yúk) hangi yöndür?

    • kuzey
    • doğu
    • güney
    • batı
    Cevap

    Doğru cevap güney. Юг (yúk) kelimesinin sonundaki г (g) harfi k okunur.


Bulgarca günler ve aylar hakkında sık sorulan sorular

Bu derse arama motorundan en sık gelen dört soruyu kısa cevaplarla topladım.

Ponedelnik hangi gün?

Bulgarca понеделник (ponedélnik) pazartesi, yani haftanın ilk günüdür; adı Türkçedeki gibi “pazardan sonraki gün” demektir.

Oktomvri ve yuli hangi ay?

Bulgarca октомври (októmvri) ekim, юли (yúli) temmuz demektir; юли en sık haziran demek olan юни (yúni) ile karışır.

Bulgarca ay ne demek?

Takvim ayı месец (mésets), gökteki Ay луна (luná) demektir; “bu ay” için този месец (tózi mésets) dersin. Hayvan olan ayıya мечка (méçka) denir.

Bulgarca sağ ve sol nasıl söylenir, napravo ne demek?

Sıfat olarak sol ляв (lyáf), sağ десен (désen) olarak söylenir: лява ръка (lyáva rıká) sol el. Yol tarifinde наляво (nalyávo) sola, надясно (nadyásno) sağa demektir; направо (naprávo) ise düz, dosdoğru anlamına gelir.

Sırada ne var: selamlaşma ve günlük cümleler

Takvim kelimelerini ve yönleri öğrendiysen sıradaki adım bunları gerçek konuşmalarda kullanmak. Dördüncü derste selamlaşmaları ve en sık kullanılan Bulgarca kelimeleri okunuşlarıyla bulacaksın; bu derste gördüğün вечер (véçer) kelimesini Добър вечер (dóbır véçer) “iyi akşamlar” selamında hemen kullanabilirsin. Eski dersin yorumlarında, iş için Bulgarca öğrenmesi gereken bir okur nasıl bir yol izlemesi gerektiğini sormuştu; önerim serinin sırasına uymak ve bir dersi testini çözmeden bitmiş saymamak. Serinin bütün dersleri Bulgarca dersleri sayfasında sırasıyla duruyor; bir hata görürsen yorumlara yaz.

Sesler: Lingua Libre (Wikimedia Commons), konuşmacı Kiril kovachev, CC BY-SA 4.0 lisansıyla. Kayıtlar MP3 biçimine dönüştürüldü.

Benzer yazılar

Ders 3 – Bulgarca Haftanın Günleri – Aylar – Mevsimler – Yönler hakkında yorumlar

8 Sen de yorum yaz
  1. merhabalar int gezinirken bu sıteyı buldum bulgarıstanda ogrencıyım daha cok konu ıstıyorum ıyı olur bızım acımızdan. emegınıze cok tskkkr edıyorum.

  2. Ben Sertif .Vakarel/Elin-Pelin tren hattını yapan Türk şirketi Cenduy da çalışıyorum.Sofya daki bir çok firmayla iş görüşmelerimiz oluyor.Bulgarcayı öğrenmem lazım.Bu konuda nasıl bir yol haritası izlemem lazım.

Yorum yaz

E-posta adresin yayımlanmaz. Yıldızlı alanlar zorunlu.

İçindekiler

10 bölüm, 9 dk okuma
  1. Giriş
  2. 1. Bulgarca haftanın günleri: ponedelnik hangi gün?
  3. 2. “Pazartesi günü” nasıl denir: в понеделник (f ponedélnik)
  4. 3. Zaman kelimeleri ve saat: Колко е часът? (kólko e çası́t, saat kaç?)
  5. 4. Bulgarca aylar ve okunuşları: през юли (prez yúli, temmuzda)
  6. 5. Bulgarca mevsimler ve Баба Марта (bába márta, Mart Nine)
  7. 6. Bulgarca yönler ve yol tarifi: наляво (nalyávo, sola), надясно (nadyásno, sağa)
  8. 7. Kendini sına: 10 soruluk test
  9. Bulgarca günler ve aylar hakkında sık sorulan sorular
  10. Sırada ne var: selamlaşma ve günlük cümleler