İçeriğe geç
Güncel
  1. Yazılar & Haberler Ders 18: Bulgarca Aile ve Akraba İsimleri (Abi, Dayı, Teyze)
  2. Oyun Oyna Pizza Kuryesi Teslimat Yarışı
  3. Oyun Oyna Plaj Arabalarıyla Kart Yarışı
  4. Program İndir Simulink
  5. Oyun Oyna Renkli Para Birleştirme
  6. Oyun Oyna Orman Yolunda Yük Taşıma Kamyonu
  7. Yazılar & Haberler Ders 17: Bulgarca Meyve ve Sebze İsimleri (Pazarda Pazarlık Cümleleri)
  8. Oyun Oyna Formula Sürüş Şampiyonası

Türkçe
sahinsezgin.com
7° Sisli · 18° / 7°
  • Dolar 50,4694 %0,05
  • Euro 55,4579 %0,20
  • Sterlin 66,5006 %0,08
sahinsezgin.com
7° Sisli · 18° / 7°
Türkçe

Ders 1: Bulgar Alfabesi (Kiril, Bulgarca Alfabe) Türkçe Karşılığı ve Okunuşu

Yazan
Şahin Sezgin ÖZDEMİR
Yayın
Güncelleme
Okuma
10 dk
Görüntülenme
158
Yorum
14
bulgarca alfabe
İçindekiler 13 bölüm, 10 dk okuma
  1. Giriş
  2. 1. Bulgarca harfler ve okunuşları: 30 harfin Türkçe karşılığı
  3. 2. Kiril harflerinde dost ve tuzak: Latin harfine benzeyen 12 harf
  4. 3. Bulgarcada C, Y, Ö ve Ü harfleri: Türkçe alfabeden Bulgarcaya
  5. 4. Bulgarca yazıldığı gibi okunur mu? Okunuşu değiştiren kurallar
  6. Vurgu yazılmaz ama anlamı değiştirir
  7. 5. Kiril alfabesi nedir? Bulgar ve Rus alfabesi farkı
  8. Kiril alfabesi Bulgaristan’da doğdu
  9. Bulgar alfabesi ile Rus alfabesi arasındaki fark
  10. 6. Bulgar alfabesi el yazısı ve italik: т (t) neden m’ye benzer?
  11. 7. Bulgar alfabesi nasıl öğrenilir? Şehir adları ve tabelalarla okuma
  12. 8. Bulgar alfabesi testi: 10 soruda kendini sına
  13. Bulgar alfabesi hakkında sık sorulan sorular

Bulgar alfabesi, Kiril alfabesinin Bulgarca biçimidir ve 30 harften oluşur. Harflerin 6’sı Türkçedeki eşiyle aynı görünür ve aynı okunur: А, Е, К, М, О, Т (a, e, k, m, o, t). Başka 6 harf tanıdık görünür ama farklı ses verir: В, Н, Р, С, У, Х (v, n, r, s, u, h). Kalan 18 harfin şekli yeni, ama çoğunun sesi Türkçede zaten var. Bu derste her Bulgarca kelimenin yanında parantez içinde Türkçe harflerle okunuşunu bulacaksın; üstü çizgili ünlü (á, é) vurgulu heceyi gösterir.

bulgar alfabesi
Bulgar alfabesinin 30 harfi, Türkçe okunuşlarıyla tek sayfada.

BÖLÜM 1 · HARFLER

1. Bulgarca harfler ve okunuşları: 30 harfin Türkçe karşılığı

Aşağıdaki tabloda Bulgar alfabesinin bütün harfleri alfabe sırasıyla duruyor. Orta sütun harfin Türkçe karşılığıdır, yani o harfin sesi. Son sütundaki örnek kelimelerin çoğunu Türkçeden tanıdık gelenlerden seçtim: чанта (çánta, çanta) gibi bir kelimeyi okuduğunda anlamını zaten bildiğin için harfi ve sesi birlikte hatırlarsın. Tabloyu bir oturuşta ezberlemeye çalışma; iki üç kez sesli okuyup sonraki başlığa geç.

Bulgarca harf Türkçe karşılığı Örnek kelime
А а a аптека (aptéka): eczane
Б б b боза (bozá): boza
В в v вода (vodá): su
Г г g гара (gára): gar
Д д d диван (diván): divan
Е е e езеро (ézero): göl
Ж ж j жена (jená): kadın
З з z захар (záhar): şeker
И и i име (íme): ad, isim
Й й y чай (çáy): çay
К к k кибрит (kibrít): kibrit
Л л l лале (lalé): lale
М м m маса (mása): masa
Н н n нар (nár): nar
О о o око (okó): göz
П п p пазар (pazár): pazar
Р р r риба (ríba): balık
С с s сапун (sapún): sabun
Т т t тава (tavá): tava
У у u утро (útro): sabah
Ф ф f фенер (fenér): fener
Х х h хотел (hotél): otel
Ц ц ts цар (tsár): çar, kral
Ч ч ç чанта (çánta): çanta
Ш ш ş шише (şişé): şişe
Щ щ şt щастие (ştástie): mutluluk
Ъ ъ ı къща (kışta): ev
Ь ь tek başına okunmaz, ьо = yo шофьор (şofyór): şoför
Ю ю yu тютюн (tyutyún): tütün
Я я ya ябълка (yábılka): elma

Harflerin sesini duymak için Melinda TV kanalındaki bu videoyu tabloyla birlikte, harf harf durdurarak izleyebilirsin. Ъ (ı) ile Щ (şt) harflerine ayrıca kulak ver.

2. Kiril harflerinde dost ve tuzak: Latin harfine benzeyen 12 harf

Kiril harflerinin altısı Türkçedeki eşiyle aynı okunur, bunları ayrıca öğrenmene gerek yok: МАМА (máma, anne) yazıyorsa mama okursun. Asıl dikkat isteyen, Latin harflerine benzeyip başka ses veren şu altı harftir.

Bulgarca Benzediği Latin harfi Okunuş
В в B v
Н н H n
Р р P r
С с C s
У у y u
Х х X h
kiril harfleri
РЕСТОРАНТ (restoránt) tabelası Latin harflerine alışmış göze “pectopaht” gibi görünür.

ВАРНА (Várna) ve РУСЕ (Rúse) şehir adları yalnız bu on iki harften oluşur; ikisini takılmadan okuyorsan ayrımı yapabiliyorsun. Yeni şekilli 18 harfin ise çoğu Türkçede tek bir harfle karşılanır, Ч (ç) ile Ш (ş) gibi. Alışma isteyenler azdır: Ц (ts) t ile s’nin hızlı birleşimi, Щ (şt) ş ile t’nin art arda söylenmesidir. Я (ya) ile Ю (yu) iki sesi tek harfte toplar.

En çok soru getiren harf Ъ (ı) olur. Türkçedeki ı sesine çok yakındır; sen ı dediğinde rahatça anlaşılırsın. Ь (er málık, küçük er) ise tek başına ses vermez, yalnız ünsüzden sonra ьо (yo) ikilisinde görünür: шофьор (şofyór, şoför). Kelime başında ya da ünlüden sonra aynı ses йо (yo) ile yazılır.

3. Bulgarcada C, Y, Ö ve Ü harfleri: Türkçe alfabeden Bulgarcaya

Bu tablo ters yönden bakıyor: Türk alfabesinin her harfi Bulgarcada hangi harfle yazılır? Kendi adını Kiril harfleriyle yazmak isteyenin işine yarar.

Bulgarca Türkçe harf Not
А а A aynı
Б б B B’ye benzeyen В v okunur
Дж дж C tek harfi yok, iki harfle yazılır
Ч ч Ç чанта: çanta
Д д D диван: divan
Е е E aynı
Ф ф F фенер: fener
Г г G g’ye benzeyen д d okunur
yazılmaz Ğ Ердоган: Erdoğan
Х х H H’ye benzeyen Н n okunur
Ъ ъ I Йълдъз: Yıldız
И и İ име: isim
Ж ж J жетон (jetón): jeton
К к K aynı
Л л L лале: lale
М м M aynı
Н н N нар: nar
О о O aynı
ьо, йо Ö ünsüzden sonra ьо, başta йо
П п P P’ye benzeyen Р r okunur
Р р R пазар: pazar
С с S сапун: sabun
Ш ш Ş шише: şişe
Т т T aynı
У у U y’ye benzese de u okunur
Ю ю Ü Гюлер: Güler
В в V вода: su
Й й Y ya я, yu ю
З з Z захар: şeker

Bulgarcada c sesini veren tek bir harf yoktur; bu ses дж (c) ile yazılır: джоб (cóp, cep). Latin C’ye tıpatıp benzeyen С (s) ise c sesi vermez. Y için de tek harf yetmez: tek başına y sesi Й (y), ya sesi Я (ya), yu sesi Ю (yu) ile yazılır. Türk adlarında ü sesi ю (yu), ö sesi ьо (yo) ya da йо (yo) ile yazılır.

BÖLÜM 2 · OKUMA KURALLARI

4. Bulgarca yazıldığı gibi okunur mu? Okunuşu değiştiren kurallar

Büyük ölçüde evet, ama konuşmada yazıdakinden farklı duyduğun birkaç durum var. Tablodaki kelimeleri önce yazıya, sonra okunuşa bakarak oku.

Bulgarca Okunuş Türkçe
хляб hlyáp ekmek
град grát şehir
вход fhót giriş
всичко fsíçko her şey
сватба svádba düğün
града gradı o şehir (belirli)
чета çetı okuyorum
благодаря blagodaryı teşekkür ederim

Kelime sonundaki yumuşak ünsüzler sertleşir. Б, в, г, д, ж, з (b, v, g, d, j, z) kelime sonunda p, f, k, t, ş, s gibi okunur: хляб (hlyáp, ekmek), град (grát, şehir). Yan yana gelen ünsüzler birbirine uyar: вход (fhót, giriş) yazıda v ile başlar, söyleyişte f ile. Bazı sonlar ı okunur: eril isimlerin belirlilik eki ve bir grup fiilin “ben” eki yazıda а (a) ya da я (ya) olsa da ı, yı diye söylenir: града (gradı, şehri), благодаря (blagodaryı, teşekkür ederim).

Türkçe de “kitab” demez, “kitap” der; ama Türkçe bunu yazıya geçirir. Bulgarca geçirmez: хляб (hlyáp) yazıda b ile biter, kulağına p gelir. Ek gelince ses geri döner, tıpkı kitap ve kitabı gibi: хляба (hlyábı, o ekmek).

Okuma kurallarını Türkçe anlatımla dinlemek istersen şu video harfleri ve telaffuzu birlikte ele alıyor.

Vurgu yazılmaz ama anlamı değiştirir

Bulgarcada vurgunun yeri sabit değildir ve yazıda gösterilmez. Türkçede vurgu çoğunlukla son hecededir; Bulgarcada herhangi bir hecede olabilir ve aynı yazılan iki kelime yalnız vurguyla ayrılabilir. Hangisinin kastedildiğini cümleden anlarsın. Bu derste vurgulu ünlüyü okunuşta çizgiyle gösteriyorum; her yeni kelimeyi vurgusuyla birlikte sesli tekrar et, çizgili ünlüyü biraz daha güçlü söyle. Bulgar sözlükleri de vurguyu ünlünün üstüne konan bir işaretle gösterir; yeni kelimeye bakarken o işareti atlama. Aşağıdaki iki çift, yanlış heceye basınca kelimenin bambaşka bir şeye dönüştüğünü gösteriyor.

Bulgarca Okunuş Türkçe
вълна vılna yün
вълна vılná dalga
пара pára buhar
пара pará madeni para

5. Kiril alfabesi nedir? Bulgar ve Rus alfabesi farkı

Kiril alfabesi Slav dillerinin büyük kısmında kullanılan yazı sistemidir. Bugün Bulgarca, Rusça, Ukraynaca, Belarusça, Sırpça ve Makedonca bu alfabeyle yazılır; Kırgızca ve Tatarca gibi bazı Türk dilleri de Kiril harflerini kullanır. Her dil alfabeyi kendi seslerine göre biraz değiştirmiştir, bu yüzden “Kiril alfabesi kaç harf?” sorusunun tek bir cevabı yoktur: Bulgarcada 30, Rusçada 33 harf vardır. Bulgar alfabesi bu ailenin ilk kurulduğu yerdeki biçimidir. Bu yüzden Bulgarca için öğrendiğin harfler, Rusça ya da Sırpça bir tabelayı okurken de büyük ölçüde işine yarar.

Kiril alfabesi Bulgaristan’da doğdu

Kiril alfabesi 9. yüzyılın sonunda Birinci Bulgar Devleti’nde, Kiril ile Metodiy kardeşlerin öğrencileri tarafından geliştirildi. Adını, daha önce Glagol alfabesini hazırlayan Aziz Kiril’den alır. Bulgarca yazım 1945’te sadeleştirildi: konuşmada artık ayrı bir sesi kalmamış iki eski harf alfabeden çıkarıldı ve harf sayısı 32’den bugünkü 30’a indi. Bulgaristan 2007’de Avrupa Birliği’ne katılınca Kiril, Latin ve Yunan alfabelerinden sonra AB’nin üçüncü resmi alfabesi oldu. Bulgaristan her yıl 24 Mayıs’ı alfabe ve kültür günü olarak kutlar; o gün okullarda ve sokaklarda harflerle ilgili kutlamalar yapılır.

Bulgar alfabesi ile Rus alfabesi arasındaki fark

Bulgarca ile Rusça aynı harfleri paylaşır, ama ortak harflerin bazıları farklı okunur. Rusça okunuş veren bir video ya da uygulamayla çalışıyorsan şu üç farkı akılda tut. En büyüğü Ъ (ı) harfindedir: Rusçada sessiz bir işaret olan bu harf, Bulgarcada път (pıt, yol) gibi kısa kelimelerin tam ortasında duyduğun bir ünlüdür.

Bulgarca Bulgarcada okunuş Rusçada
Ъ ъ ı ses vermez, ayırma işaretidir
Щ щ şt uzun, yumuşak bir ş
Е е (kelime başında) e ye
bulgarca rusça farkı
Bulgar alfabesi 30, Rus alfabesi 33 harf: Ы, Э, Ё (ı, e, yo) Rusçada var, Bulgarcada yok.

Rus alfabesindeki Ы, Э, Ё (ı, e, yo) harfleri Bulgarcada yoktur; Є, І, Ї (ye, i, yi) ise Ukraynacaya aittir. Bir metinde bunlardan birini görürsen o metin Bulgarca değildir. Bu dersteki bütün okunuşlar Bulgarca söyleyişe göre yazıldı; emin olamadığın kelimede Rusça değil Bulgarca bir sözlüğe bak.

6. Bulgar alfabesi el yazısı ve italik: т (t) neden m’ye benzer?

Harfler aynı, değişen yalnız çizimleri. Bu biçimler elle hızlı yazarken kalemin kâğıttan kalkmamasından doğdu: т (t) üç bacaklı yazılınca m’ye döner. Bulgaristan’da bazı küçük harfler el yazısına yakın şekillerle de basılır; italik harfler de bu şekillere benzer. Tabelalarda ve kitaplarda iki biçime de rastlarsın, bu yüzden aşağıdaki eşleşmeleri bir kez görmen yeter.

Karışıklık en çok el yazısı notlarda ve menülerde çıkar. Bir kelimeyi okuyamadığında harfleri tek tek tabloyla eşleştir: m gibi görünen harf t, u gibi görünen i, n gibi görünen p olabilir. Birkaç denemeden sonra göz bu biçimlere alışır.

Bulgarca El yazısında neye benzer? Okunuş
т Latin m harfine t
и Latin u harfine i
п Latin n harfine p
д Latin g harfine d
в Latin b harfine v
л ters çevrilmiş v harfine l
bulgarca el yazısı
Aynı kelime iki biçimde: matbaa harfiyle ve el yazısıyla път (pıt, yol).

İtalik yazılmış път (pıt, yol) kelimesinde ilk harf n’ye, son harf m’ye benzer. Ш (ş) ile Щ (şt) arasındaki tek fark Щ’nin küçük kuyruğudur. Kendin yazarken matbaa harflerini kullan, herkes okur.

BÖLÜM 3 · ALIŞTIRMA

7. Bulgar alfabesi nasıl öğrenilir? Şehir adları ve tabelalarla okuma

Otuz harfi üç güne yaymak yeter, günde yirmi otuz dakika. İlk gün dost ve tuzak harfleri oturt. İkinci gün sesi Türkçede birebir bulunan yeni harfleri, ardından Ц, Щ, Ъ, Ю, Я (ts, şt, ı, yu, ya) harflerini çalış. Üçüncü gün okuma kurallarını tekrar et ve aşağıdaki kelimeleri oku. Okunuş sütununu kapat, önce kendin sesli oku, sonra karşılaştır. Şehirlerin Türkçe adlarını eski kuşaktan duymuş olabilirsin.

Bulgarca Okunuş Türkçe
София Sófiya Sofya
Пловдив Plóvdif Filibe
Варна Várna Varna
Бургас Burgás Burgaz
Русе Rúse Rusçuk
Кърджали Kırcali Kırcaali
Шумен Şúmen Şumnu
Хасково Háskovo Hasköy

Tabelalarda sık göreceğin kelimeleri de aynı yöntemle çalış.

Bulgarca Okunuş Türkçe
ВХОД fhót giriş
ИЗХОД íshot çıkış
ТОАЛЕТНА toalétna tuvalet
ПОЩА póşta postane
СПИРКА spírka durak
БОЛНИЦА bólnitsa hastane
ОТВОРЕНО otvóreno açık
ЗАТВОРЕНО zatvóreno kapalı

Harfleri oturttuktan sonra selamlaşma ve kısa kalıplar için Bulgarca kelimeler dersine bakabilirsin.

8. Bulgar alfabesi testi: 10 soruda kendini sına

Bu 10 soru dersin dört konusunu yokluyor: tabela okuma, okuma kuralları, Rusça farkı ve el yazısı. Her sorunun tek doğru cevabı var. Önce kendi seçimini yap, sonra Cevap kısmını açıp açıklamayı oku. Soruların çoğunu doğru bilirsen Bulgarca sayılar dersine hazırsın.

  1. Bir kapının üstünde ВХОД (fhót) yazıyor. Bu ne demek?

    • Giriş
    • Çıkış
    • Kapalı
    Cevap

    Giriş. Çıkış ИЗХОД (íshot) ile yazılır.

  2. Bulgar alfabesi kaç harften oluşur?

    • 29
    • 30
    • 33
    Cevap

    30. Rus alfabesi 33 harftir, Türk alfabesi 29.

  3. Bir tabelada БОЛНИЦА (bólnitsa) yazıyor. Bu tabela neyi gösterir?

    • Eczane
    • Postane
    • Hastane
    Cevap

    Hastane. Eczane АПТЕКА (aptéka), postane ПОЩА (póşta) ile yazılır.

  4. Latin H harfine benzeyen Kiril harfi hangi sesi verir?

    • n
    • h
    • i
    Cevap

    n. Bu harf Н (n); h sesini Х (h) verir.

  5. Hangi harf Bulgar alfabesinde yoktur?

    • Ъ (ı)
    • Щ (şt)
    • Ы (ı)
    • Ю (yu)
    Cevap

    Ы (ı) Rusçada var, Bulgarcada yok. Bulgarcada ı sesini Ъ (ı) verir.

  6. Ekmek anlamındaki хляб (hlyáp) kelimesinde yazılan b neden p duyulur?

    • Bu bir yazım hatasıdır
    • Kelime sonundaki yumuşak ünsüz sertleşir
    • Vurgu son hecede olduğu için
    Cevap

    Kelime sonundaki б (b), п (p) gibi okunur; Türkçedeki kitap ve kitabı ikilisine benzer.

  7. Ъ (ı) harfi Rusçada ne işe yarar?

    • Bulgarcadaki gibi ı okunur
    • ş sesi verir
    • Ses vermez, ayırma işaretidir
    Cevap

    Rusçada ses vermez; Bulgarcada ise ı okunan bir ünlüdür.

  8. вълна (vılná) kelimesi son heceden vurgulandığında ne demektir?

    • Yün
    • Dalga
    • Buhar
    Cevap

    Dalga. İlk heceden vurgulanan vılna ise yün demektir.

  9. El yazısında ve italikte küçük т (t) harfi hangi Latin harfine benzer?

    • n
    • g
    • m
    Cevap

    m. İtalikte и (i) de u’ya benzer.

  10. Bulgarcada Türkçedeki c sesi nasıl yazılır?

    • İki harf yan yana yazılır
    • Latin C’ye benzeyen harfle
    • Bu ses Bulgarcada hiç yazılmaz
    Cevap

    дж (c) ikilisiyle yazılır: джоб (cóp, cep). Latin C’ye benzeyen С (s) ise s okunur.

Bulgar alfabesi hakkında sık sorulan sorular

Bulgar alfabesi kaç harf?

Bulgar alfabesinde 30 harf vardır. Rus alfabesi bunlara Ы, Э, Ё (ı, e, yo) harflerini ekleyerek 33’e çıkar.

Bulgaristan hangi alfabeyi kullanır?

Bulgaristan Kiril alfabesini kullanır. Bu alfabe 9. yüzyılın sonunda Birinci Bulgar Devleti’nde geliştirildi.

Bulgarcada C ve Y harfi var mı?

Türkçedeki c sesi için tek harf yok, дж (c) ikilisi kullanılır. Y sesi Й (y) ile yazılır, чай (çáy, çay) kelimesindeki gibi. Latin y’ye benzeyen У (u) ise u okunur.

Bulgar alfabesini öğrenmek ne kadar sürer?

Türkçe bilen biri için birkaç gün yeter, çünkü seslerin çoğu Türkçede zaten var. Üç günlük planla üçüncü günün sonunda her kelimeyi heceleyerek okuyabilirsin.

Sesler: Lingua Libre (Wikimedia Commons), konuşmacı Kiril kovachev, CC BY-SA 4.0 lisansıyla; Lingua Libre (Wikimedia Commons), konuşmacı Bogomilshopov, CC0 lisansıyla. Kayıtlar MP3 biçimine dönüştürüldü.

Benzer yazılar

Ders 1: Bulgar Alfabesi (Kiril, Bulgarca Alfabe) Türkçe Karşılığı ve Okunuşu hakkında yorumlar

14 Sen de yorum yaz
  1. Ali Yıldız

    Diğer bulgarca derslerinide sabırsızlıkla bekliyoruz şahin bey :))

    1. ara ara yazmaya çalışıyorum bir önceki yorumumda da belirttiğim gibi 4 yeni ders daha ekledim

  2. Ерен бостан

    Elinize sağlık şahin bey çok güzel olmuş 🙂
    Екстра станал,харесва ми, очакваме още.

    1. Çok fazla vakit bulamıyorum işlerden güçlerden dolayı. En yakın zamanda tekrar eklemiş olacağım.

  3. merhabalar yapmış olduğunuz bu çalışmalardan dolayı çok teşekkür ederim.yeni yayınlarınızı sabırsızlıkla bekliyoruz.Müsait olduğunuzda size nasıl ulaşacağım konusunda bilgilendirirseniz sevinirim.

Yorum yaz

E-posta adresin yayımlanmaz. Yıldızlı alanlar zorunlu.

İçindekiler

13 bölüm, 10 dk okuma
  1. Giriş
  2. 1. Bulgarca harfler ve okunuşları: 30 harfin Türkçe karşılığı
  3. 2. Kiril harflerinde dost ve tuzak: Latin harfine benzeyen 12 harf
  4. 3. Bulgarcada C, Y, Ö ve Ü harfleri: Türkçe alfabeden Bulgarcaya
  5. 4. Bulgarca yazıldığı gibi okunur mu? Okunuşu değiştiren kurallar
  6. Vurgu yazılmaz ama anlamı değiştirir
  7. 5. Kiril alfabesi nedir? Bulgar ve Rus alfabesi farkı
  8. Kiril alfabesi Bulgaristan’da doğdu
  9. Bulgar alfabesi ile Rus alfabesi arasındaki fark
  10. 6. Bulgar alfabesi el yazısı ve italik: т (t) neden m’ye benzer?
  11. 7. Bulgar alfabesi nasıl öğrenilir? Şehir adları ve tabelalarla okuma
  12. 8. Bulgar alfabesi testi: 10 soruda kendini sına
  13. Bulgar alfabesi hakkında sık sorulan sorular