Bulgarca renkler listesinin başında üç kelime var: kırmızı червен (çervén), mavi син (sín), beyaz бял (byál). Bu derste 11 temel rengi, rengin isme göre nasıl değiştiğini ve en sık kullanılan kıyafet isimlerini öğreneceksin. Bulgarca renkler Türkçedeki gibi sabit kalmaz: kırmızı kazak, kırmızı elbise ve kırmızı mont üç ayrı biçimle söylenir. Dersin sonunda bir dükkânda beden sorup kıyafet deneyebileceksin. Her Bulgarca kelimenin arkasındaki parantez Türk harfleriyle okunuşu verir; vurgulu hece işaretlidir. Kiril harflerini henüz tanımıyorsan önce Bulgar alfabesi dersine göz at.

BÖLÜM 1 · RENKLER
1. Bulgarca renkler: 11 temel renk ve okunuşları
Bulgarca renkler 11 temel kelimeyle öğrenilir; renk цвят (tsvyát), çoğulu цветове (tsvetové) olur. Kartlarda renkler sözlükteki eril biçimleriyle duruyor. Kahverengi anlamındaki кафяв (kafyáf) tanıdık gelecek: kökü bizim “kahve” kelimemizle aynı. Розов (rózof) gül rengi, yani pembe; оранжев (oránjef) portakal rengi. Kelimenin sonundaki в (v) harfi “f” diye okunur; кафяв (kafyáf) bu yüzden f sesiyle biter. Bir şeyin rengini sormak için Какъв цвят е? (kakıf tsvyát e?) dersin: “Ne renk?” Cevap kısa olur: Червен е (çervén e), “Kırmızı.”
- червен çervén kırmızı
- син sín mavi
- бял byál beyaz
- черен çéren siyah
- зелен zelén yeşil
- жълт jılt sarı
- кафяв kafyáf kahverengi
- сив síf gri
- розов rózof pembe
- оранжев oránjef turuncu
- лилав liláf mor
Bulgarca beyaz ve kırmızı: Bulgar bayrağının renkleri
Bulgarcada beyaz бял (byál), kırmızı червен (çervén) denir; ikisi de Bulgar bayrağında yan yana durur. Bayrakta üç şerit var: en üstte beyaz, ortada yeşil, altta kırmızı. Bulgarlar bunu tek cümleyle söyler: Знамето е бяло, зелено и червено. (známeto e byálo, zeléno i çervéno.) Cümledeki renklerin hepsi ‑о (o) ile bitiyor, çünkü знаме (známe, bayrak) nötr bir isim ve renk ona uyuyor. Yeşil anlamındaki зелен (zelén) burada зелено (zeléno) olmuş. Kural şu: renk, anlattığı ismin cinsine bakar; tablosunu 2. başlıkta göreceksin.
Açık ve koyu renkler: светъл (svétıl) ve тъмен (tımen)
Rengin tonunu söylemek için iki sıfat yeter: светъл (svétıl) “açık”, тъмен (tımen) “koyu”. Renk adının önüne geldiklerinde ‑о (o) ile biter ve renkle bitişik yazılır: тъмносин (tımnosín) “koyu mavi“, светлосин (svetlosín) “açık mavi“. Aynı yolla тъмнозелен (tımnozelén) “koyu yeşil” de kurulur. Türkçede “açık mavi” iki kelime, Bulgarcada tek kelimedir. En sevdiğin rengi söylemek de kolay: Любимият ми цвят е зелен. (lyubímiyat mi tsvyát e zelén.) “En sevdiğim renk yeşil.” Soru biçimi Кой е любимият ти цвят? (kóy e lyubímiyat ti tsvyát?) olur.
Mila
Кой е любимият ти цвят?
kóy e lyubímiyat ti tsvyát?
En sevdiğin renk hangisi?
Sezgin
Тъмносин. А твоят?
tımnosín. a tvóyat?
Koyu mavi. Ya seninki?
Mila
Зелен. Какъв цвят е твоята чанта?
zelén. kakıf tsvyát e tvóyata çánta?
Yeşil. Senin çantan ne renk?
Sezgin
Кафява е.
kafyáva e.
Kahverengi.
2. Bulgarca sıfatlar isme göre değişir: dört biçim
Bulgarca sıfatlar, renkler dahil, anlattıkları ismin cinsine ve sayısına göre dört biçim alır. Türkçede “kırmızı” her isimle aynı kalır; Bulgarcada eril isimle червен (çervén), dişil isimle червена (çervéna), nötr isimle червено (çervéno), çoğul isimle червени (çervéni) olur. Kural, isimlerin cinsini öğrendiğin Bulgarca çoğul ve cinsiyet dersine dayanır: sonu ünsüzle biten isim çoğunlukla eril, ‑а (a) ya da ‑я (ya) ile biten dişil, ‑о (o) ya da ‑е (e) ile biten nötrdür. Tabloda aynı renk dört giysiyle kullanılıyor.
| Bulgarca | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| червен пуловер | çervén pulóver | kırmızı kazak (eril) |
| червена рокля | çervéna róklya | kırmızı elbise (dişil) |
| червено яке | çervéno yáke | kırmızı mont (nötr) |
| червени обувки | çervéni obúfki | kırmızı ayakkabılar (çoğul) |

Bulgarca mavi ve siyah: син (sín) ile черен (çéren) neden farklı?
Bulgarcada mavi син (sín), siyah черен (çéren) denir ve ikisi de kuralı biraz değiştirir. Син (sín) “yumuşak” bir sıfattır: dişilde синя (sínya), nötrde синьо (sínyo), çoğulda сини (síni) olur. Yani ‑а (a) yerine ‑я (ya), ‑о (o) yerine ‑ьо (yo) gelir. Черен (çéren) ise ek alınca ortadaki е (e) sesini düşürür: черна (çérna), черно (çérno), черни (çérni). Türkçedeki “burun, burnu” düşmesine benzer. Aynı düşme тъмен (tımen) ve светъл (svétıl) kelimelerinde de olur: тъмна (tımna), светла (svétla). Beyaz da küçük bir sürpriz yapar: бял (byál), бяла (byála), бяло (byálo) ama çoğulda бели (béli) olur.
- син → синя → синьо → сини sín → sínya → sínyo → síni mavi
- черен → черна → черно → черни çéren → çérna → çérno → çérni siyah
- бял → бяла → бяло → бели byál → byála → byálo → béli beyaz
- жълт → жълта → жълто → жълти jılt → jılta → jılto → jılti sarı
BÖLÜM 2 · KIYAFETLER
3. Bulgarca kıyafetler: дрехи (dréhi) ve giysi isimleri
Bulgarca kıyafetler ya da giysiler için genel kelime дрехи (dréhi) olur. Giysi isimlerinin bir kısmını hemen tanıyacaksın: панталон (pantalón) pantolon, шапка (şápka) şapka, шал (şál) şal ya da atkı, палто (paltó) palto demek. Чорапи (çorápi) bizim “çorap” kelimemizin Bulgarcadaki hâli. Tanıdık kelime ezberi hızlandırır ama cinsine dikkat: панталон (pantalón) eril ve tekil, палто (paltó) nötr. Rengi doğru söylemek için giysinin cinsini bilmen gerekiyor. Kartlarda giysiler cinslerine göre sıralandı: önce eril, sonra nötr.
- пуловер pulóver kazak (eril)
- панталон pantalón pantolon (eril)
- шал şál atkı, şal (eril)
- яке yáke mont (nötr)
- палто paltó palto (nötr)
Bulgarca elbise ve öteki dişil giysiler
Bulgarcada elbise рокля (róklya) denir ve dişil bir isimdir. Gömlek anlamındaki риза (ríza), etek anlamındaki пола (polá) ve tişört anlamındaki тениска (téniska) da dişil. Hepsinin sonu ‑а (a) ya da ‑я (ya) ile bitiyor, bu yüzden cinslerini tahmin etmek kolay. Renk bu isimlerin önüne dişil biçimiyle gelir: бяла риза (byála ríza) “beyaz gömlek”, черна пола (çérna polá) “siyah etek”. Тениска (téniska) kelimesi tenisten gelir; Bulgarlar kısa kollu tişörte bu adı verir. Шапка (şápka) da dişil, yani “kırmızı şapka” червена шапка (çervéna şápka) olur.
- рокля róklya elbise
- риза ríza gömlek
- пола polá etek
- тениска téniska tişört
- шапка şápka şapka
Bulgarca ayakkabı: обувки (obúfki) neden çoğul?
Bulgarcada ayakkabı обувки (obúfki) denir ve kelime çoğunlukla çoğul kullanılır, çünkü ayakkabı bir çifttir. Tekil обувка (obúfka) yalnız tek bir ayakkabı için söylenir. Türkçede “ayakkabımı giydim” deriz ve tekil kullanırız; Bulgar ise “ayakkabılarımı” der gibi konuşur. Aynı durum çorap anlamındaki чорапи (çorápi) ve kot pantolon anlamındaki дънки (dınki) için de geçerli. Bu yüzden renk de çoğul biçimle gelir: черни обувки (çérni obúfki) “siyah ayakkabı”, сини дънки (síni dınki) “mavi kot”. Bir şeyi üstünde taşıdığını söylemek için нося (nósya) fiili kullanılır: Нося черни обувки (nósya çérni obúfki), “Siyah ayakkabı giyiyorum.”
Türkçe köprüsü: Türkçede sıfat hiç değişmez, Bulgarcada isme uyar. Ezber için sonuna bak: isim ‑а (a) ile bitiyorsa renk de ‑а (a) alır, ‑о (o) ya da ‑е (e) ile bitiyorsa renk ‑о (o) alır, isim çoğulsa renk ‑и (i) ile biter. Örnek: зелена шапка (zeléna şápka), зелено палто (zeléno paltó), зелени чорапи (zeléni çorápi).
4. Bulgarca kırmızı elbise: червената рокля (çervénata róklya) ve sıfata gelen ek
Bulgarca kırmızı elbise червена рокля (çervéna róklya) olur; belli bir elbiseden, yani “kırmızı elbiseden” söz edince червената рокля (çervénata róklya) dersin. Bulgarca belirlilik ekini isme koyar; bunu Bulgarca bu, şu, o dersinde görmüştün. Önünde sıfat varsa ek isme değil sıfata gelir: рокля (róklya) değişmez, червена (çervéna) червената (çervénata) olur. Türkçede bu belirliliği çoğu zaman “şu kırmızı elbise” ya da “kırmızı elbiseyi” diye anlatırız. Ek cinse göre değişir: eril ‑ият (iyat), dişil ‑та (ta), nötr ‑то (to), çoğul ‑те (te). Tablo dört cinsi aynı renkle gösteriyor.
| Bulgarca | Okunuş | Türkçe |
|---|---|---|
| червеният пуловер | çervéniyat pulóver | (o) kırmızı kazak |
| червената рокля | çervénata róklya | (o) kırmızı elbise |
| червеното яке | çervénoto yáke | (o) kırmızı mont |
| червените обувки | çervénite obúfki | (o) kırmızı ayakkabılar |
Mavide aynı ek yumuşak biçime eklenir: синият (síniyat), синята (sínyata), синьото (sínyoto), сините (sínite). Beyazda çoğuldaki е (e) eril biçime de geçer: белият пуловер (béliyat pulóver) ama бялата риза (byálata ríza). Eril ekin bir de kısa biçimi var, ‑ия (iya); yazıda cümlenin öznesi olmayan yerde kullanılır: Купувам червения пуловер (kupúvam çervéniya pulóver), “Kırmızı kazağı alıyorum.” A1 düzeyinde ‑ият (iyat) biçimini tanıman yeter. Önemli olan şu: ek yalnız bir kez, ilk kelimeye gelir. Червената рокля (çervénata róklya) doğru, червената роклята (çervénata róklyata) yanlış olur.
BÖLÜM 3 · DÜKKÂNDA VE TEST
5. Bulgarca beden ve numara: Какъв размер? (kakıf razmér?)
Bulgarcada beden размер (razmér) denir; satıcı Какъв размер носите? (kakıf razmér nósite?) diye sorar: “Hangi bedeni giyiyorsunuz?” Cevapta harf bedeni Latin harfleriyle yazılır ama Bulgarca okunur: M “em”, S “es”, L “el”. Ayakkabıda beden yerine номер (nómer) kullanılır: Номер 42 (nómer çetiríyset i dvé); kırk konuşmada kısaca четирийсет (çetiríyset) söylenir, yazıda четиридесет (çetirídeset) görürsün. Sayıları Bulgarca sayılar dersinde görmüştün. Denemek için Може ли да го пробвам? (móje li da go próbvam?) dersin, “Deneyebilir miyim?” го (go) “onu” demek ve eril ya da nötr giysi için kullanılır; dişil giysi için я (ya) gelir: Може ли да я пробвам? (móje li da ya próbvam?) Büyük gelirse “daha küçüğü” için по-малък (pó-málık) dersin. Aşağıda Sezgin, Filibe pazarındaki dükkânda Yana’dan mavi kazak istiyor.

Yana
Здравейте! Мога ли да помогна?
zdravéyte! móga li da pomógna?
Merhaba! Yardım edebilir miyim?
Sezgin
Търся син пуловер.
tırsya sín pulóver.
Mavi bir kazak arıyorum.
Yana
Какъв размер носите?
kakıf razmér nósite?
Hangi bedeni giyiyorsunuz?
Sezgin
Размер M. Може ли да го пробвам?
razmér em. móje li da go próbvam?
M beden. Deneyebilir miyim?
Yana
Да, разбира се. Ето там.
da, razbíra se. éto tám.
Evet, tabii. İşte orada.
Sezgin
Малко е голям. Имате ли по-малък?
málko e golyám. ímate li pó-málık?
Biraz büyük. Daha küçüğü var mı?
Yana
Да, ето размер S.
da, éto razmér es.
Evet, işte S beden.
6. Bulgarca güzel demek: хубав (húbaf) ile dükkânda sohbet
Bulgarcada güzel en çok хубав (húbaf) ile söylenir; o da bir sıfat ve isme uyar: хубава рокля (húbava róklya) “güzel elbise”, хубаво яке (húbavo yáke) “güzel mont”. Ders 15’te gördüğün красив (krasíf) daha çok yüz ya da manzara için kullanılır; kıyafette хубав (húbaf) daha doğal durur. Beğendiğini söylemek için Харесва ми (harésva mi) dersin, kelimesi kelimesine “bana hoş geliyor”. Kıyafet birine yakışıyorsa Отива ти (otíva ti) “sana yakışıyor” denir. Aşağıda Sezgin S bedeni denedi; Mila dükkânın kapısında bekliyor ve fikrini söylüyor.
Sezgin
Харесва ли ти синият пуловер?
harésva li ti síniyat pulóver?
Mavi kazağı beğendin mi?
Mila
Да, много е хубав. Синият цвят ти отива.
da, mnógo e húbaf. síniyat tsvyát ti otíva.
Evet, çok güzel. Mavi renk sana yakışıyor.
Sezgin
А тази червена рокля?
a tázi çervéna róklya?
Peki şu kırmızı elbise?
Mila
Хубава е, но предпочитам зелената.
húbava e, no pretpoçítam zelénata.
Güzel ama yeşil olanı tercih ederim.
Mila’nın son cümlesinde isim hiç geçmiyor: зелената (zelénata) “yeşil olanı” demek. Elbiseden az önce söz edildiği için Bulgar ismi tekrarlamaz, sıfata eki koyup bırakır. Türkçedeki “yeşil olan” ya da “yeşili” kullanımına çok benzer. Тази (tázi) “bu” demek ve dişil isimle gelir; işaret sözlerini daha önce görmüştün. Предпочитам (pretpoçítam) “tercih ederim” anlamında; ortadaki д (d) ötümsüz п (p) önünde “t” gibi okunur. Dükkânda iki renk arasında seçerken işe yarar: Предпочитам черния (pretpoçítam çérniya), “Siyahı tercih ederim.”
7. Sezgin’in dolabı testi: 10 soruda kendini sına
On soruyla renkleri, giysi isimlerini, sıfatın isme uyma kuralını yokla. Bazı sorular boşluk doldurma, bazıları doğru cümleyi seçme. Bir şık seç; doğru cevap işaretlenir, altında kısa bir açıklama açılır. Yanıldığın soruda ilgili başlığa dön, kartları ve tabloları bir kez daha sesli oku.
-
Bulgarcada “sarı” hangisi?
- сив (síf)
- жълт (jılt)
- зелен (zelén)
Cevap
Жълт (jılt) sarı demek. Сив (síf) gri, зелен (zelén) yeşil.
-
Рокля (róklya, elbise) dişil bir isim. “Kırmızı elbise” nasıl söylenir?
- червен рокля (çervén róklya)
- червено рокля (çervéno róklya)
- червена рокля (çervéna róklya)
Cevap
Dişil isimle renk ‑а (a) alır: червена рокля (çervéna róklya).
-
Яке (yáke) hangi giysi?
- Mont
- Etek
- Gömlek
Cevap
Яке (yáke) mont demek ve nötr bir isim. Etek пола (polá), gömlek риза (ríza).
-
Hangisi “mavi çoraplar” anlamına gelir?
- синьо чорапи (sínyo çorápi)
- сини чорапи (síni çorápi)
- синя чорапи (sínya çorápi)
Cevap
Чорапи (çorápi) çoğul, renk de çoğul biçimle gelir: сини (síni).
-
Какъв цвят е? (kakıf tsvyát e?) sorusu ne demek?
- Kaç beden?
- Ne kadar?
- Ne renk?
Cevap
Цвят (tsvyát) renk demek; soru “Ne renk?” anlamına gelir.
-
Boşluğu doldur: Знамето е бяло, зелено и … (známeto e byálo, zeléno i …) “Bayrak beyaz, yeşil ve kırmızı.”
- червен (çervén)
- червена (çervéna)
- червено (çervéno)
Cevap
Знаме (známe, bayrak) nötr; renkler ‑о (o) ile biter: червено (çervéno).
-
Satıcı Какъв размер носите? (kakıf razmér nósite?) diye sordu. Hangisi uygun cevap?
- Размер (razmér) M.
- Харесва ми. (harésva mi.)
- Тъмносин. (tımnosín.)
Cevap
Satıcı bedeni soruyor; cevap bir beden olmalı: “M beden.”
-
“O kırmızı elbise” (belli bir elbise) hangisiyle söylenir?
- червена роклята (çervéna róklyata)
- червената рокля (çervénata róklya)
- червената роклята (çervénata róklyata)
Cevap
Ek bir kez ve ilk kelimeye, yani sıfata gelir: червената рокля (çervénata róklya).
-
Обувки (obúfki) kelimesi neden çoğul kullanılır?
- Dişil olduğu için
- Ayakkabı bir çift olduğu için
- Kibar konuşmak için
Cevap
Ayakkabı çift olduğu için Bulgarca hep çoğul söylenir; tek ayakkabı обувка (obúfka) olur.
-
Mila “Синият цвят ти отива” (síniyat tsvyát ti otíva) diyor. Ne demek istiyor?
- Mavi rengi sevmiyorum.
- Mavi kazak büyük geldi.
- Mavi renk sana yakışıyor.
Cevap
Отива ти (otíva ti) “sana yakışıyor” demek: Mila kazağı beğeniyor.
Bulgarca renkler ve kıyafetler hakkında sık sorulan sorular
Bulgarca renkler nelerdir?
Temel renkler червен (çervén) kırmızı, син (sín) mavi, бял (byál) beyaz, черен (çéren) siyah, зелен (zelén) yeşil, жълт (jılt) sarı, кафяв (kafyáf) kahverengi, сив (síf) gri, розов (rózof) pembe, оранжев (oránjef) turuncu ve лилав (liláf) mordur.
Bulgarcada renkler neden farklı biçimlerde yazılıyor?
Renk bir sıfattır ve anlattığı ismin cinsine ve sayısına uyar. Eril isimde червен (çervén), dişilde червена (çervéna), nötrde червено (çervéno), çoğulda червени (çervéni) olur.
Bulgarca kıyafet ne demek?
Kıyafetler ya da giysiler Bulgarca дрехи (dréhi) diye söylenir. Elbise рокля (róklya), ayakkabı обувки (obúfki), kazak пуловер (pulóver) demek.
Bulgarca beden nasıl sorulur?
Какъв размер носите? (kakıf razmér nósite?) diye sorulur, “Hangi bedeni giyiyorsunuz?” demek. Ayakkabı için размер (razmér) yerine номер (nómer) kullanılır.
Sesler: Lingua Libre (Wikimedia Commons), konuşmacı Kiril kovachev, CC BY-SA 4.0 lisansıyla. Kayıtlar MP3 biçimine dönüştürüldü.


Yorum yaz