Siirt çevresinde 1900'den bu yana kaydedilen en güçlü deprem, 29 Kasım 1943'te Muş'un yaklaşık 21 km güneyinde olan 5,8 büyüklüğündeki depremdir. Bu deprem il merkezine yaklaşık 88 km uzaktaydı. Merkeze en yakın büyük sarsıntılar ise 3 Aralık 2020'de Kurtalan'ın hemen kuzeyinde olan 5,0'lık deprem (yaklaşık 25 km) ile 3 Haziran 1907'de Baykan'ın güneydoğusunda olan 5,3'lük depremdir (yaklaşık 29 km). ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre il merkezine 100 km içinde bu dönemde 5,0 ve üstü dokuz deprem var. Bu sayı az değil, ama hiçbiri 6,0 eşiğine ulaşmamış.
Kurtalan'dan Muş'a: Siirt çevresinin kayıtlı büyük depremleri
Listedeki dokuz deprem il merkezinin 25 ile 88 km çevresine dağılıyor. En güçlüsü 29 Kasım 1943'teki 5,8'lik deprem, Muş yakınında oldu. 17 Mart 1940'taki 5,4'lük deprem Van'ın Bahçesaray ilçesinin güneydoğusunda, 23 Ekim 2011'deki 5,0'lık deprem ise Bitlis'in Hizan ilçesinin kuzeydoğusunda kaydedildi. 1966 baharında Beğendik yakınında beş gün arayla iki deprem görüldü: 27 Nisan'da 5,5 ve 2 Mayıs'ta 5,3. 14 Haziran 2012'de de Pınarönü yakınında 5,3 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. Merkeze en yakın olanlar ise 1907'deki Baykan depremi (5,3), 17 Eylül 1994'te merkeze yaklaşık 32 km uzaklıktaki 5,1'lik deprem ve 2020'deki Kurtalan depremi (5,0). USGS'nin verdiği büyüklükler Kandilli ve AFAD değerlerinden birkaç onda bir farklı olabilir.
Siirt neden deprem bölgesi: çarpışma kuşağının kenarında bir il
Siirt, Arap levhasının kuzeye doğru Anadolu'ya baskı yaptığı geniş çarpışma kuşağının yakınında bulunur. Bu sıkışmanın izlerini taşıyan Bitlis-Zagros kıvrım ve bindirme kuşağı bölgeden geçer; ilin sarp dağları ve derin vadileri de bu sürecin bir sonucudur. Türkiye'nin her yeri gibi Siirt de deprem bölgesidir. Kayıtlara bakıldığında il çevresindeki depremler genellikle orta büyüklükte ve sığ kalmış; bu tablo yerel yapı stokunun ve hazırlığın önemini azaltmaz, çünkü orta büyüklükteki sığ bir deprem de merkezine yakın yerleşimlerde belirgin biçimde hissedilir.
5,0 ile 5,8 arası, 5 ile 20 km derinlik: bu sayılar ne anlatır
Listedeki depremlerin derinliği 5 ile 20 km arasında; yani hepsi sığ depremler. Sığ depremler aynı büyüklükteki derin depremlere göre yüzeyde daha güçlü hissedilir, ama etki alanları daha dardır. Büyüklük ölçeği logaritmiktir: 5,8'lik bir deprem 5,0'lık bir depremden yaklaşık 16 kat daha fazla enerji açığa çıkarır. Uzaklık da sarsıntıyı belirler: 1943 depremi daha büyük olsa da il merkezine 88 km uzaktaydı, 2020'deki Kurtalan depremi ise yalnız 25 km mesafedeydi; yakındaki daha küçük bir deprem, uzaktaki büyük bir depremden daha belirgin hissedilebilir. Bu sayfanın üstündeki listede her depremin büyüklüğünü, derinliğini ve yerini aynı mantıkla okuyabilirsiniz.
Siirt'te hazırlık: dağlık köylerden şehir merkezine
AFAD'ın genel önerileri Siirt için de geçerlidir: dolap, raf ve kombi gibi devrilebilecek eşyaları duvara sabitleyin, evde güvenli köşeleri belirleyin, su, kuru gıda, ilk yardım malzemesi, el feneri ve yedek pil içeren bir deprem çantası hazırlayın. Ailece buluşma noktası kararlaştırın. Deprem anında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın; sarsıntı bitmeden merdivene ve asansöre yönelmeyin. İlin dağlık köylerinde deprem sonrası heyelan ya da kaya düşmesi yolları bir süre kapatabileceği için, merkeze uzak yerleşimlerde birkaç günlük erzak ve su bulundurmak ayrıca işe yarar. Binanızın dayanıklılığından emin değilseniz uzman bir incelemeyle durumu öğrenmek en sağlam adımdır.

