Muş'un çevresi 1900'den bu yana çok sayıda güçlü depreme sahne oldu. İl merkezine 100 km içinde kaydedilen en büyük deprem, 19 Ağustos 1966'da Varto'nun kuzeydoğusunda meydana gelen 6,8 büyüklüğündeki depremdir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre bu yarıçapta 5,0 ve üstü 12 deprem var. Bunların altısı 6,0 ve üstünde. Kayıtların çoğu Varto, Karlıova, Bingöl ve Lice yönünde, yani ilin kuzeyinde ve batısında toplanıyor. Bu sayfanın üstündeki liste Muş ve yakın çevresindeki son depremleri gösterir. Aşağıda il çevresinin deprem geçmişini, bölgenin genel tektonik yapısını ve hazırlık için yapılacakları bulabilirsiniz.
1966: Varto ve Karlıova'da aynı yıl üç güçlü deprem
Muş'un ilçesi Varto, listede üç kayıtla en sık geçen yerlerden biri. 7 Mart 1966'da Varto'nun 15 km doğusunda 5,7 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. Aynı yılın 19 Ağustos'unda Varto'nun 14 km kuzeydoğusunda 6,8 büyüklüğünde, 15 km derinlikte bir deprem oldu. Bu deprem il merkezine yaklaşık 60 km uzaklıktaydı ve 100 km içindeki kayıtların en büyüğü olarak duruyor. Ertesi gün, 20 Ağustos 1966'da Karlıova'nın 14 km kuzeyinde 6,3 büyüklüğünde bir deprem daha kaydedildi. Varto'nun bundan önceki büyük kaydı ise 31 Mayıs 1946 tarihli: ilçenin 9 km kuzeybatısında 5,9 büyüklüğünde bir deprem.
Bingöl, Lice ve Karlıova yönündeki depremler
İlin batısında kalan bölge de birkaç güçlü deprem yaşadı. 6 Eylül 1975'te Diyarbakır'ın Lice ilçesinin 7 km doğu-kuzeydoğusunda 6,7 büyüklüğünde bir deprem oldu. Bu deprem 26 km derinlikteydi ve il merkezine 73 km uzaklıktaydı. 22 Mayıs 1971'de Bingöl'ün 14 km doğu-kuzeydoğusunda 6,6 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. 1 Mayıs 2003'teki Bingöl depremi 6,4 büyüklüğündeydi; USGS onu Bingöl kentinin 13 km kuzeyinde, Muş merkezine 94 km uzaklıkta gösteriyor. Karlıova çevresinde ise dokuz gün arayla iki deprem oldu: 14 Mart 2005'te 5,8 ve 23 Mart 2005'te 5,7. Ayrıca 12 Kasım 1934'te il merkezine 68 km uzaklıkta 6,0 büyüklüğünde bir deprem kayıtlı.
Şehre en yakın kayıt ve Ahlat yönü
Listedeki depremlerin biri dışında hepsi il merkezine 50 km'den uzakta. İstisna 29 Kasım 1943 tarihli 5,8 büyüklüğündeki deprem. USGS bu depremi Muş'un 21 km güneyinde, 15 km derinlikte gösteriyor ve il merkezine yaklaşık 22 km uzaklığı ile şehre en yakın büyük kayıt bu. Doğuda Van Gölü yönünde ise 27 Ocak 1913'te Ahlat'ın 11 km kuzeybatısında 5,7 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. Bu deprem il merkezine 78 km uzaklıktaydı. 1900'lerin başındaki kayıtlar bugünkü ölçüm ağından çok daha seyrek bir ağla alındığı için o dönemin büyüklük ve konum bilgilerini yaklaşık olarak okumak gerekir.
Muş neden bu kadar deprem görüyor
Doğu Anadolu, Arap levhasının kuzeye doğru ilerleyip Avrasya levhasına baskı yaptığı bir sıkışma bölgesinde. Muş'un kuzeybatısında, Bingöl'e bağlı Karlıova çevresinde Kuzey Anadolu Fay Hattı ile Doğu Anadolu Fay Hattı birleşir. Varto ve Karlıova çevresindeki kayıtların sıklığı bu konumla uyumlu. Listedeki 12 depremin hepsi 5 ile 27 km arasında, yani sığ derinlikte meydana gelmiş. Sığ depremler aynı büyüklükteki derin depremlere göre yüzeyde genellikle daha güçlü hissedilir. Büyüklük ölçeği logaritmik olduğu için 6,8 büyüklüğündeki bir deprem 5,8'lik bir depremden yaklaşık 32 kat fazla enerji açığa çıkarır. USGS değerleri Kandilli ve AFAD'ın verdiği büyüklüklerden birkaç onda bir farklı olabilir.
Muş'ta hazırlık: uzun kışı da hesaba katın
AFAD'ın genel önerileri Muş için de geçerli. Dolap, raf ve televizyon gibi devrilebilecek eşyaları duvara sabitleyin. Evde herkesin bildiği güvenli bir köşe ve bina dışında bir buluşma noktası belirleyin. Deprem sırasında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın. Sarsıntı bitmeden merdivene, asansöre ya da balkona yönelmeyin. Muş'ta kışlar uzun, soğuk ve karlı geçer. Bu yüzden deprem çantasına su, yiyecek, ilk yardım malzemesi, el feneri ve pilli radyonun yanında battaniye, kalın giysi ve eldiven de koyun. Binanızın depreme dayanıklılığından emin değilseniz yetkili bir mühendise inceletin. Deprem sonrasında hasar görmüş binalara girmeyin ve resmi kurumların duyurularını takip edin.

