Van çevresinde 1900'den bu yana kaydedilen en büyük deprem, 24 Kasım 1976'da il merkezinin yaklaşık 87 km kuzeydoğusunda, Çaldıran ve Muradiye yöresinde meydana gelen 7,3 büyüklüğündeki Çaldıran depremidir. İkinci sırada 23 Ekim 2011'de kent merkezinin yalnızca 26 km kuzey-kuzeydoğusunda olan 7,1 büyüklüğündeki Van depremi yer alır. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre il merkezine 100 km içinde 5,0 ve üstü 12 deprem kayıtlı. Bu kayıtların ikisi 7'nin üzerinde, ikisi 6,0 büyüklüğünde. Sayfanın üst kısmında ilin son 30 günde kaydedilen depremleri, altında ise tarihsel tablo yer alıyor.
Çaldıran 1976 ve Van 2011: ilin iki büyük depremi
24 Kasım 1976'daki 7,3 büyüklüğündeki deprem, kataloğa göre 36 km derinlikte, Doğubayazıt'ın yaklaşık 47 km güneyinde, yani Çaldıran ve Muradiye arasındaki bölgede oldu. Van merkezine uzaklığı 87 km. 23 Ekim 2011'deki 7,1 büyüklüğündeki deprem ise kent merkezinin 26 km kuzey-kuzeydoğusunda, 18 km derinlikte meydana geldi. Aynı gün kataloğa 5,9 ve 5,7 büyüklüğünde iki deprem daha girdi. İkisi de yalnızca 5 km derinlikteydi; 5,7 olanı Erciş'in 24 km güney-güneybatısında kaydedildi. Bu yüzden 23 Ekim 2011, listede üç ayrı satırla yer alan tek gün.
Erciş, Özalp ve Başkale yönünden gelen sarsıntılar
Van'ın tarihsel listesi, büyük depremlerin tek bir noktada toplanmadığını gösteriyor. 10 Eylül 1941'de Erciş'in kuzeyinde 6,0, 18 Ekim 1940'ta Özalp'in doğu-güneydoğusunda 5,7, 25 Nisan 1918'de Başkale'nin hemen kuzeyinde 5,7 büyüklüğünde depremler kaydedildi. 23 Şubat 2020'de İran sınırının hemen yakınında aynı gün 6,0 ve 5,8 büyüklüğünde iki deprem oldu. Bunlar il merkezine 83 ve 87 km uzaklıkta. Listede il merkezine en yakın kayıt ise 20 Kasım 1945'teki 5,7 büyüklüğündeki deprem, merkezden yalnızca 14 km uzakta. 27 Ocak 1913'te Ahlat'ın 11 km kuzeybatısında 5,7 ve 3 Aralık 1984'te 36 km derinlikte 5,7 büyüklüğünde depremler de kayıtlarda yer alıyor.
Van Gölü havzası neden depremsel olarak hareketli
Van, Arap levhasının kuzeye doğru ilerleyerek Avrasya levhasını sıkıştırdığı Doğu Anadolu yüksek platosunda yer alır. Bu sıkışma bölgede çok sayıda fay üretmiştir ve Van Gölü havzası ile çevresi Türkiye'nin depremsel açıdan etkin alanları arasındadır. Bu yüzden ilin depremleri kuzeyde Çaldıran ve Muradiye'den güneydoğuda Başkale'ye, doğuda İran sınırına kadar geniş bir alana yayılır. Türkiye'nin her yeri gibi Van da deprem bölgesidir. Ancak bu, belirli bir zamanda deprem olacağı anlamına gelmez. Depremlerin zamanı önceden bilinemez.
Van kışında depreme hazırlık
AFAD'ın genel önerileri Van için de geçerli: dolapları ve ağır eşyaları duvara sabitleyin, ev içinde güvenli köşeleri ve toplanma alanını önceden belirleyin, su, yiyecek, ilaç, el feneri ve düdük içeren bir deprem çantası hazır tutun. Van'da kışlar uzun ve soğuk geçer. Bu yüzden çantaya battaniye, kalın giysi ve eldiven eklemek, bir deprem sonrası dışarıda geçirilecek saatler için önemli bir hazırlıktır. Sarsıntı sırasında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın, merdivene ve asansöre yönelmeyin. Sarsıntı bitince doğalgaz ve elektriği kapatıp binayı sakin şekilde terk edin. Bilgiyi yalnız AFAD ve Kandilli gibi resmi kaynaklardan alın.

