Diyarbakır çevresinde 1900'den bu yana kaydedilen en büyük deprem, 6 Eylül 1975'te Lice yakınında olan 6,7 büyüklüğündeki depremdir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğunda il merkezine 100 km içinde 5,0 ve üstü 12 deprem var. Bunların hiçbiri şehrin hemen altında olmadı. Hepsi merkeze 72 ile 98 km arasındaki bir kuşakta, çoğunlukla kuzeyde ve kuzeybatıda, Lice, Ergani, Çüngüş ile komşu Elazığ'ın Palu, Sivrice ve Kovancılar tarafında kaydedildi. Bu sayfanın üstünde ilin son depremlerini canlı olarak izleyebilir, aşağıda da bu büyük depremlerin tam listesini görebilirsiniz.
Lice'den Palu'ya: Diyarbakır çevresinin büyük depremleri
USGS kataloğuna göre listenin başında 6 Eylül 1975 Lice depremi var: 6,7 büyüklüğünde ve 26 km derinlikte, il merkezine yaklaşık 76 km uzaklıkta. Aynı gün Lice'nin doğu-güneydoğusunda 5,2 büyüklüğünde ikinci bir deprem daha kaydedildi. Listedeki ikinci büyük deprem 12 Kasım 1934'te 6,0 büyüklüğünde, merkeze yine yaklaşık 76 km uzakta. Daha eski bir kayıt 19 Mayıs 1915'te Ergani'nin kuzeyindeki 5,7'lik deprem. 2000'li yıllarda öne çıkanlar 21 Şubat 2007'de Çüngüş'ün kuzeyinde 5,7, 11 Ağustos 2004'te Sivrice yakınında 5,7 ve 8 Mart 2010'da Palu'nun doğusunda 5,6 büyüklüğündeki depremler. Listenin geri kalanında 1949'da Siverek'in kuzeyinde 5,5, Arıcak çevresinde 1977 ve 1992'de 5,2, Kovancılar yakınında 2011'de 5,2 ve 8 Kasım 2024'te 5,1 büyüklüğünde depremler yer alıyor.
Diyarbakır'ın tektonik konumu: şehir ova, hareket kuzeyde
Diyarbakır şehri Dicle havzasının görece sakin ovasında kurulu. Bölgenin büyük deprem kaynakları ilin kuzeyinde ve kuzeybatısında, dağlık kesimde uzanıyor. Doğu Anadolu Fay Hattı ilin kuzeybatısından, Elazığ ve Malatya yönünde geçer. Lice ve Ergani'nin kuzeyinde ise Arap levhası ile Anadolu'nun karşılaştığı bindirme kuşağı bulunur. Katalogdaki dağılım da bunu yansıtıyor: 5,0 ve üstü depremlerin tamamı merkeze 70 km'den uzak ve çoğu bu iki yapının yakınında. Bu durum şehrin deprem etkisinin dışında kaldığı anlamına gelmez. Türkiye'nin her yeri deprem bölgesidir; 70 ile 100 km uzaklıktaki 6 büyüklüğünde bir deprem şehirde de hissedilebilir.
Diyarbakır listesinde derinlik ve büyüklük nasıl okunur
Listedeki depremlerin hepsi sığ, derinlikleri 6 ile 33 km arasında. Sığ depremler yüzeyde daha belirgin hissedilir, ama sarsıntının şiddeti uzaklıkla azalır. Bu yüzden Lice ya da Palu'da güçlü hissedilen bir deprem Diyarbakır merkezinde daha hafif algılanabilir. 1915, 1934 ve 1949 kayıtlarının derinliği 15 km olarak yazılmış. O yılların ölçüm imkanları sınırlıydı, bu derinlikler kesin ölçüm değil, katalogda kullanılan yaklaşık değerlerdir. Büyüklükler USGS'e aittir. Kandilli Rasathanesi ve AFAD aynı deprem için birkaç onda bir farklı büyüklük verebilir. Bu sayfanın üstündeki canlı listede ise ilin günlük küçük depremleri görünür; bunların büyük kısmı hissedilmeyecek kadar küçüktür.
Diyarbakır'da hazırlık ve deprem anında yapılacaklar
AFAD'ın genel önerileri Diyarbakır için de geçerlidir. Evdeki dolap ve raflar duvara sabitlenmeli, ağır eşyalar alçak raflara konmalıdır. Su, kuru gıda, el feneri, pil, ilk yardım malzemesi ve ilaçları içeren bir deprem çantası kapıya yakın bir yerde durmalıdır. Aile için önceden bir buluşma noktası belirlenmeli ve mahallenin toplanma alanı öğrenilmelidir. Deprem anında yapılacak şey çök, kapan, tutun: sağlam bir masanın yanına çökülür, baş ve ense korunur, sarsıntı geçene kadar tutunulur. Merdivene, balkona ya da asansöre koşulmaz. İlin kuzeyindeki Lice, Hani ve Ergani gibi dağlık ilçelerde depremden sonra yamaçlarda taş düşmesi ve heyelan olabilir; bu bölgelerde yolculuğa çıkmadan önce yetkililerin duyuruları takip edilmelidir.

