Şırnak çevresinde 1900'den bu yana kaydedilmiş en büyük deprem, 3 Aralık 1984'te il merkezine yaklaşık 79 km uzakta meydana gelen 5,7 büyüklüğündeki depremdir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre il merkezinin 100 km çevresinde bu dönemde 5,0 ve üstü 12 deprem var. Bunların çoğu kente 60 ile 90 km arasındaki uzaklıkta olmuş. En yakın olanı ise 14 Haziran 2012'de yalnız 27 km uzakta, 5,3 büyüklüğünde kaydedildi. Bu sayfanın üstünde ilin son depremlerinin canlı listesi, altında ise bu tarihsel depremlerin tam tablosu yer alıyor.
Şırnak'a en yakın büyük deprem: 14 Haziran 2012
Listedeki depremlerin çoğu Şırnak'tan epey uzakta, Siirt, Van, Bitlis ve Irak sınırı yönünde olmuş. Bunun tek belirgin istisnası 14 Haziran 2012 depremi. 5,3 büyüklüğündeki bu deprem il merkezine yaklaşık 27 km uzakta ve 5 km gibi çok sığ bir derinlikte kaydedildi. Sığ depremler aynı büyüklükteki derin depremlere göre yüzeyde daha kuvvetli hissedilir. 2012 depremi katalogdaki en büyük değer olmasa da kente en yakın ve listedeki en sığ kayıt olarak öne çıkıyor. Aynı yılın 5 Ağustos'unda il merkezine 46 km uzakta, 18 km derinlikte 5,0 büyüklüğünde bir deprem daha kaydedildi. Böylece 50 km içindeki iki kaydın ikisi de 2012 yılına ait.
1907'den 2020'ye: çevredeki 5 ve üstü depremler
USGS kataloğundaki en eski kayıt 3 Haziran 1907'de Baykan'ın güneydoğusunda, il merkezine 82 km uzaklıktaki 5,3 büyüklüğündeki depremdir. Onu 17 Mart 1940'ta Van'ın Bahçesaray ilçesi yönünde 5,4 ve 19 Nisan 1947'de 83 km uzakta 5,6 büyüklüğündeki depremler izliyor. 1966 baharında birkaç gün arayla iki deprem kaydedildi: 27 Nisan'da 5,5 ve 2 Mayıs'ta 5,3. Bu ikisi il merkezine 61 ile 66 km uzaklıkta, birbirine yakın noktalarda oldu. 10 Ağustos 1968'deki 5,3 büyüklüğündeki deprem sınırın öte yanında, Irak'taki Duhok'un kuzeydoğusunda oldu. Katalogdaki en büyük deprem 3 Aralık 1984'teki 5,7'dir. Sonraki kayıtlar 17 Eylül 1994'te 5,1, 23 Ekim 2011'de Hizan yönünde 5,0 ve 3 Aralık 2020'de Kurtalan yakınında 5,0 büyüklüğündedir. Kurumlar arasında ölçüm farkı olabileceği için bu büyüklükler Kandilli ya da AFAD kayıtlarından birkaç onda bir farklı görünebilir.
Arap levhasının kuzey kenarında bir il
Şırnak, Arap levhasının kuzeye doğru ilerleyerek Anadolu ile çarpıştığı geniş kuşağın yakınında yer alır. Güneydoğu Anadolu'nun dağlık yapısı da büyük ölçüde bu sıkışmanın ürünüdür. Tablodaki depremlerin çoğunun Siirt, Bitlis ve Van yönünde toplanması bu kuşağın genel uzanışıyla uyumludur. Türkiye'nin her bölgesi gibi Şırnak da deprem bölgesidir. İl merkezine 100 km içinde 1900'den bu yana kaydedilmiş 5,0 ve üstü depremlerin hiçbiri 6 büyüklüğüne ulaşmamış. Ancak bu yalnız katalogdaki kayıtları anlatır; bölgenin gelecekte ne yaşayacağı hakkında bir şey söylemez.
Derinlik ve büyüklük tablosunu okumak
Tablodaki depremlerin büyük kısmı 5 ile 20 km arasındaki sığ derinliklerde olmuş. Bu, bölgede yerkabuğunun üst kesiminde oluşan depremlerin yaygın olduğunu gösterir. İstisna, 36 km derinlikteki 1984 depremidir. Büyüklük ölçeği logaritmik olduğundan 5,7 büyüklüğündeki bir deprem, 5,0 büyüklüğündekine göre yaklaşık 11 kat daha fazla enerji açığa çıkarır. Uzaklık da hissedilen sarsıntıyı belirler: 27 km uzaktaki sığ bir 5,3 deprem, 80 km uzaktaki bir 5,7 depremden kentte daha güçlü hissedilebilir. Sayfanın üstündeki canlı liste de aynı bilgileri, yani büyüklük, derinlik ve yeri, her yeni deprem için gösterir.
Dağlık arazide deprem hazırlığı
AFAD'ın genel önerileri Şırnak için de geçerlidir. Ağır dolapları ve rafları duvara sabitleyin. Evde su, el feneri, pil, ilk yardım malzemesi ve önemli belgelerin kopyalarını içeren bir deprem çantası bulundurun. Aile için bir buluşma noktası belirleyin. Sarsıntı sırasında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın ve merdiven ya da asansöre koşmayın. Dağlık ve eğimli arazide sarsıntıdan sonra kaya düşmesi ve heyelan görülebilir. Yamaç altlarından ve dik şevlerden uzak durmak, köy ve yayla yollarında kapanmalara karşı hazırlıklı olmak önemlidir. Kış aylarında soba ve doğalgaz bağlantılarını sarsıntıdan sonra kontrol edin.

