Karabük'ün yakın çevresi 20. yüzyılda birkaç büyük deprem yaşadı. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre il merkezine 100 km içinde 1900'den bu yana 5,0 ve üstü 12 deprem kaydedildi. Bunların üçü 7,0 ve üstünde. En büyüğü 1 Şubat 1944'te Çankırı'nın Orta ilçesi yakınında olan 7,6 büyüklüğündeki depremdi. Merkeze en yakın büyük deprem ise 13 Ağustos 1951'de Eflani'nin 14 km güneyinde, Karabük'e yaklaşık 29 km uzaklıkta olan 7,0 büyüklüğündeki depremdi. Kayıtların çoğu 1940'lı ve 1950'li yıllarda yoğunlaşıyor. Bu sayfanın üstünde ilin son 30 gününe ait canlı liste, altında da tarihsel tablonun tamamı var.
1940'lı yıllar: Karabük çevresinde art arda gelen büyük depremler
Listedeki 12 depremin beşi 1943 ile 1945 arasında oldu. 26 Kasım 1943'te Ilgaz'ın 6 km güney güneydoğusunda 7,5 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. Bu nokta Karabük'e 93 km uzaklıkta. Ondan iki aydan biraz fazla sonra, 1 Şubat 1944'te Orta'nın 10 km batı kuzeybatısında 7,6 büyüklüğünde bir deprem oldu. Bu, listedeki en büyük deprem ve il merkezine uzaklığı 67 km. Aynı ay, 10 Şubat 1944'te, Eflani'nin 12 km güneyinde 5,7 büyüklüğünde bir deprem daha kaydedildi. Bu noktanın merkeze uzaklığı yalnızca 29 km. 1945'te ise Kastamonu'nun Daday ilçesi çevresinde iki deprem oldu: 2 Mart'ta 5,8 ve 26 Ekim'de 6,1 büyüklüğünde. İkisi de Karabük'e 70 km civarında. Bu dönemde bölgede kısa aralıklarla birden fazla güçlü sarsıntı kaydedilmiş.
Merkeze en yakın kayıtlar ve sonraki büyük depremler
Listede il merkezine en yakın üç deprem aynı mesafede, yaklaşık 29 km uzaklıkta. 9 Haziran 1919'da Safranbolu'nun 25 km doğu güneydoğusunda 6,1 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. 10 Şubat 1944'teki 5,7'lik deprem ve 13 Ağustos 1951'deki 7,0'lık deprem ise Eflani'nin güneyinde oldu. 1951 depremi, hem büyüklüğü hem merkeze yakınlığıyla Karabük'ü en çok ilgilendiren kayıt. Daha uzakta, 1953'te Çankırı'nın Bayramören ilçesinin hemen kuzeyinde 6,1 büyüklüğünde bir deprem oldu ve bu nokta merkeze 55 km uzaklıkta. Listedeki en yeni kayıt ise 6 Haziran 2000'de Orta'nın 12 km kuzeybatısında, Karabük'e 64 km uzakta olan 6,0 büyüklüğündeki depremdi. Listede kara depremlerinin yanında bir de deniz depremi var: 3 Eylül 1968'de Amasra'nın 14 km kuzey kuzeydoğusunda, Karadeniz'de 6,3 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi.
Karabük'ün tektonik konumu
Türkiye'nin en bilinen deprem kaynaklarından Kuzey Anadolu Fay Hattı, Karabük il merkezinin güneyinden, Gerede ve Ilgaz yönünde doğu batı doğrultusunda uzanır. Tablodaki büyük depremlerin önemli bir kısmının Karabük'ün güneyinde ve doğusunda, Çankırı ve Kastamonu sınırları içinde kaydedilmiş olması bu konumla uyumlu. Karabük'ün kendisi fay hattının tam üstünde değil, ama bu genişlikteki bir fay sisteminde olan büyük depremler onlarca kilometre uzaktan da hissedilebilir. Ülkenin her yeri gibi Karabük de deprem bölgesidir. Binaların ve yaşam alanlarının buna göre hazırlanması gerekir.
Tablodaki derinlik ve büyüklük ne anlatıyor
Listedeki depremlerin derinliği 10 ile 33 km arasında. Bunların hepsi sığ deprem sayılır. Sığ depremlerde enerji yüzeye daha kısa yoldan ulaştığı için sarsıntı merkez üssünün çevresinde daha güçlü hissedilir. Büyüklük ölçeği logaritmiktir: 7,0 büyüklüğündeki bir deprem 6,0'lık bir depremden yaklaşık 32 kat daha fazla enerji açığa çıkarır. Uzaklık sütunu, depremin Karabük il merkezine olan kuş uçuşu mesafesini gösterir. Aynı büyüklükteki bir deprem 29 km uzakta 90 km uzaktakinden çok daha güçlü hissedilir. USGS'in verdiği büyüklükler Kandilli Rasathanesi ve AFAD'ın değerlerinden birkaç onda bir farklı olabilir. Bu fark ölçüm yöntemlerinden kaynaklanır, kayıtların doğruluğunu etkilemez.
Karabük'te depreme hazırlık
AFAD'ın temel önerileri her ilde aynıdır: dolap, raf ve ağır eşyaları duvara sabitlemek; su, kalıcı yiyecek, el feneri, düdük, ilk yardım malzemesi ve önemli belgelerin kopyalarını içeren bir deprem çantası hazırlamak; aileyle bir buluşma noktası belirlemek ve mahalledeki toplanma alanını öğrenmek. Deprem anında sağlam bir masanın yanında ya da altında çök, kapan, tutun hareketi yapılır. Merdivene ve asansöre koşulmaz, pencere ve camlardan uzak durulur. Safranbolu'daki gibi eski ahşap ve kâgir evlerde oturanların binanın taşıyıcı durumunu bir uzmana inceletmesi faydalı olur. Sarsıntı geçtikten sonra doğalgaz ve elektrik kontrol edilir, hasarlı binalara girilmez ve resmi açıklamalar AFAD'dan takip edilir.

