Kırıkkale çevresinde kayda geçmiş en güçlü deprem, 19 Nisan 1938'de il merkezine 47 km uzaklıkta, Kırşehir'in Kaman ilçesinin kuzeydoğusunda olan 6,6 büyüklüğündeki Kırşehir depremidir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğu, 1900'den bu yana il merkezine 100 km içinde 5,0 ve üstü 12 deprem gösteriyor. Bunların yedisi 1938 yılına, ikisi 1928'e, üçü 2005 ile 2007 arasına düşüyor. Yani Kırıkkale, büyük depremlerin seyrek ama tekrarlı yaşandığı bir çevrede yer alıyor. Bu sayfanın üst kısmında ildeki son depremlerin canlı listesini, aşağıda da bu tarihsel kayıtların tablosunu bulabilirsiniz.
1938 yılı: Kaman yakınından il merkezine uzanan deprem dizisi
Kırıkkale'nin deprem geçmişinde 1938 yılı ayrı bir yer tutuyor. 19 Nisan 1938'de Kaman'ın 26 km kuzeydoğusunda 6,6 büyüklüğünde bir deprem oldu; aynı gün Kaman'ın kuzeydoğusunda 5,5 büyüklüğünde ikinci bir sarsıntı kaydedildi. Ardından gelen aylarda bölge sakinleşmedi: 14 Mayıs'ta iki ayrı 5,4 kaydedildi, bunlardan biri Karakeçili'nin doğu-güneydoğusunda, diğeri doğrudan Kırıkkale merkezinin yaklaşık 1 km yakınındaydı. 28 Mayıs'ta yine Kaman yakınında 5,4, 21 Temmuz'da Kaman'ın güneybatısında 5,5 ve 16 Aralık'ta 5,2 büyüklüğünde depremler katalogda yer alıyor. Tek bir yılda il merkezine 100 km içinde yedi kez 5,0 eşiğinin aşılması, Orta Anadolu'da bir ana depremin ardından aylarca süren hareketliliğin nasıl görünebileceğini gösteriyor.
1928 Kalecik ve Eldivan depremleri ile 2000'lerin Karakeçili kayıtları
1938'den on yıl önce, 3 Ekim 1928'de Çankırı'nın Eldivan ilçesi yakınında 5,3, bir gün sonra 4 Ekim'de Ankara'nın Kalecik ilçesinin 7 km doğu-güneydoğusunda 5,5 büyüklüğünde depremler oldu. Kalecik depremi il merkezine yalnız 26 km uzaklıktaydı. Yakın dönemin kayıtları ise Karakeçili'nin güneybatısında, Ankara sınırına yakın bir alanda toplanıyor: 30 Temmuz 2005'te 5,2, 20 Aralık 2007'de 5,7 ve altı gün sonra, 26 Aralık 2007'de 5,6 büyüklüğünde depremler kaydedildi. 2007'deki iki deprem, aynı bölgede kısa aralıkla birden fazla orta büyüklükte deprem görülebildiğinin yakın tarihli bir örneği.
Kırıkkale'nin tektonik konumu
Kırıkkale, Türkiye'nin en bilinen deprem kuşağı olan Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın üzerinde değildir; bu fay hattı il sınırlarının dışından, kuzeyde Çankırı ve Çorum yönünden geçer. Kırıkkale ve çevresindeki depremler daha çok Orta Anadolu'nun iç kesimlerindeki fay sistemleriyle ilişkilidir. Katalogdaki kayıtlar da bunu yansıtıyor: depremler il merkezinin güneyinde Kaman çevresinde, kuzeyinde Kalecik ile Eldivan yakınında ve güneybatısında Karakeçili'nin ötesinde toplanıyor. Türkiye'nin tamamı deprem bölgesi sayıldığı için Kırıkkale'de de yapıların güncel yönetmeliğe uygun olması ve hazırlıklı olmak önemlidir.
Derinlik ve büyüklük değerlerini okumak
Listedeki depremlerin hepsi sığ: derinlikler 5 ile 15 km arasında. Sığ depremler yüzeye yakın olduğu için yakın çevrede daha belirgin hissedilir. 1928 ve 1938 kayıtlarında sıkça görülen 15 km değeri, o yılların sınırlı ölçüm imkânları nedeniyle çoğu zaman yaklaşık bir derinliktir; 2005 ve 2007 kayıtlarındaki 5, 8 ve 10 km değerleri modern ağlarla ölçülmüştür. Büyüklük ölçeği logaritmiktir: 6,6 büyüklüğünde bir deprem, 5,6 büyüklüğündekinden yaklaşık 32 kat fazla enerji açığa çıkarır. Buradaki büyüklükler USGS kataloğundan alınmıştır; Kandilli Rasathanesi ve AFAD aynı deprem için birkaç onda bir farklı değer verebilir.
Kırıkkale'de hazırlık ve deprem anı
Hazırlığın ilk adımı oturduğunuz binanın durumunu bilmektir; özellikle eski yapılarda bir uzmana değerlendirme yaptırmak faydalıdır. Ev içinde dolap, kitaplık ve ağır eşyaları duvara sabitleyin, yatak başına düşebilecek nesne koymayın. Su, kalıcı gıda, el feneri, pil, düdük, ilk yardım malzemesi ve önemli belgelerin kopyalarını içeren bir deprem çantası hazırlayın. Mahallenize en yakın acil toplanma alanını e-Devlet üzerinden AFAD'ın toplanma alanı sorgulamasıyla öğrenin ve aileyle bir buluşma noktası belirleyin. Sarsıntı sırasında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın, merdiven ve asansöre yönelmeyin. Sarsıntı bittikten sonra gaz ve elektriği kontrol edip binadan sakin biçimde çıkın; 1938 ve 2007 örneklerinde görüldüğü gibi ardından başka depremler gelebileceği için hasarlı binalara geri girmeyin.

