Bartın'ı en yakından ilgilendiren büyük deprem 3 Eylül 1968'de Amasra'nın kuzey-kuzeydoğusunda, denizde oldu ve büyüklüğü 6,3 olarak kayıtlı. Bu deprem il merkezine yalnız 27 km uzaklıktaydı. İl merkezine 100 km içindeki en güçlü kayıt ise 13 Ağustos 1951'de Karabük'ün Eflani ilçesinin güneyinde meydana gelen 7,0 büyüklüğündeki depremdir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğunda bu çemberde 5,0 ve üstü 12 deprem var, en eskisi 1919 tarihli. Bunların büyük kısmı ilin güneyinde, Karabük ve Kastamonu yönünde; yalnız 1968 depremi kıyıya yakın, denizde.
1968 Amasra açıkları depremi: kıyıya en yakın büyük sarsıntı
Listedeki depremlerin çoğu Bartın'a 60 km'den uzak, karada ve güneyde. 3 Eylül 1968 depremi bu yüzden ayrı bir yerde duruyor: odağı Amasra'nın yaklaşık 14 km kuzey-kuzeydoğusunda, Karadeniz'de, il merkezine 27 km mesafede. Büyüklüğü USGS kataloğunda 6,3, derinliği 20 km. Türk kurumlarının kayıtlarında bu depremin büyüklüğü birkaç onda bir farklı verilebilir; kurumlar farklı ölçek ve yöntem kullandığı için bu olağandır. Bartın'ın büyük deprem geçmişi denince akla ilk gelmesi gereken olay budur, çünkü hem en yakın hem de doğrudan il kıyısının açığında gerçekleşmiştir.
Güneydeki depremler: Eflani, Safranbolu, Araç ve Daday hattı
Kataloğun geri kalanı Bartın'ın güneyinde, 60 ile 100 km arasındaki bir kuşakta toplanıyor. En büyüğü 13 Ağustos 1951'deki 7,0 büyüklüğündeki deprem; odağı Eflani'nin yaklaşık 14 km güneyinde, il merkezine 65 km uzaklıkta. Ertesi gün, 14 Ağustos 1951'de Bayramören'in kuzeyinde 5,4 büyüklüğünde bir deprem daha kaydedilmiş. Daha eskiye gidildiğinde 9 Haziran 1919'da Safranbolu'nun doğu-güneydoğusunda 6,1 var. 1936 Eylül'ünde iki gün içinde Araç ve Eflani çevresinde 5,6, 5,4 ve 5,3 büyüklüğünde üç deprem art arda yaşanmış. 1944 Şubat'ında Eflani'nin güneyinde 5,7, 1945'te ise Daday çevresinde Mart'ta 5,8 ve Ekim'de 6,1 büyüklüğünde iki deprem kayıtlı. 1933'te Zonguldak'ın Alaplı ilçesi yakınındaki 5,2 ve 1949'daki 5,5 de aynı çemberde. Yani Bartın çevresindeki büyük deprem kayıtlarının çoğu il sınırları içinde değil, güneydeki komşu illerde toplanıyor.
Bartın'ın tektonik konumu ve kayıtları okumak
Kuzey Anadolu Fay Hattı Bartın'ın içinden değil, il sınırlarının güneyinden, Karabük, Kastamonu ve Çankırı yönündeki kuşaktan geçer. Listede güneyde kümelenen depremler de bu genel yapıyla uyumludur. Bartın kıyısının açığındaki 1968 depremi ise Karadeniz tarafında da 6 üstü bir deprem kaydı bulunduğunu hatırlatıyor. Kayıtları okurken iki noktaya dikkat etmek yararlı. Birincisi büyüklük: 6,0 ile 7,0 arasındaki fark küçük görünse de 7,0 bir deprem yaklaşık 30 kat daha fazla enerji açığa çıkarır. İkincisi derinlik: listedeki depremlerin tamamı 15 ile 25 km arasında, yani sığ depremlerdir. Eski kayıtlarda derinlik çoğu zaman ölçülmüş değil tahmin edilmiş bir değerdir; bu yüzden birçok depremin 15 km görünmesi bir rastlantı değil, kataloğun yöntemidir.
Bartın'da hazırlık: evde, işte ve kıyıda
AFAD'ın genel önerileri Bartın için de geçerli. Dolap, kitaplık ve su ısıtıcısı gibi devrilebilecek eşyaları duvara sabitleyin. Su, kuru gıda, el feneri, pil, ilk yardım malzemesi ve düzenli kullanılan ilaçlardan oluşan bir deprem çantasını kolay ulaşılır bir yerde tutun. Aile içinde deprem sonrası buluşma noktası belirleyin ve mahallenizdeki toplanma alanını önceden öğrenin. Sarsıntı sırasında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın, merdiven ve asansöre yönelmeyin. Amasra, Kurucaşile ve İnkumu gibi kıyı kesimlerinde bulunuyorsanız, güçlü ya da uzun süren bir sarsıntı hissettiğinizde resmi uyarı beklemeden kıyıdan uzaklaşıp yüksek bir yere çıkmak genel bir güvenlik kuralıdır. Binanızın depreme dayanıklılığından emin değilseniz bir uzmana inceletmek en kalıcı önlemdir.

