Malatya, yüz yılı aşkın kayıtlarda güçlü depremlerle tekrar tekrar sarsılmış bir ildir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre 1900'den bu yana il merkezine 100 km içinde 5,0 ve üstü on iki deprem kaydedildi. Bunların en büyüğü 4 Aralık 1905'te, merkeze 37 km uzaklıkta, bugünkü Adıyaman'ın Sincik ilçesi yakınında oluşan 6,8 büyüklüğündeki depremdir. Kayıtların çoğu yakın tarihlidir: on iki depremin sekizi 2000'den sonra yaşandı. Bu sayfanın üst kısmında ilin son 30 günlük depremlerini, alt kısmında da 1900'den bu yana kaydedilmiş büyük depremlerin tablosunu bulabilirsiniz.
Sincik'ten Doğanyol'a: Malatya çevresinde kaydedilen büyük depremler
Katalogdaki en eski ve en büyük kayıt 4 Aralık 1905 tarihli, 6,8 büyüklüğündeki depremdir; il merkezinin güneyinde, Sincik yakınında oluştu. Aynı bölge 14 Haziran 1964'te 5,8 büyüklüğünde bir depremle yeniden sarsıldı ve bu deprem merkeze yalnız 28 km uzaktaydı. 1986'da Doğanşehir çevresinde bir ay arayla iki deprem kaydedildi: 5 Mayıs'ta 6,1 ve 6 Haziran'da 5,8. Doğanyol çevresi ise 2000'lerden bu yana öne çıktı: 13 Temmuz 2003'te 5,6, 24 Ocak 2020'de Elazığ sınırına yakın, merkeze 66 km uzaklıkta 6,7 ve 16 Ekim 2024'te Doğanyol'un 19 km batısında 6,0 büyüklüğünde depremler oldu. 6 Şubat 2023'te kataloğa il merkezine 100 km içinde üç ayrı deprem girdi: Çelikhan'ın batısında 6,0, Doğanşehir'in güneybatısında 5,8 ve Yeşilyurt'un güneybatısında 5,7. Bu sonuncusu, listede il merkezine en yakın depremdir (16 km). Listeyi 2004'te Sivrice yakınındaki 5,7 ve 2007'de Çüngüş kuzeyindeki 5,7 büyüklüğündeki depremler tamamlar.
Doğu Anadolu Fay Hattı ve Malatya'nın konumu
Malatya'nın deprem geçmişini anlamak için güneyine bakmak gerekir. Doğu Anadolu Fay Hattı, ilin güneyinden, Pütürge, Doğanyol ve Doğanşehir çevresinden geçerek Elazığ ve Adıyaman yönüne uzanır. Tablodaki depremlerin büyük bölümü de il merkezinin güneyinde, bu hat boyunca dizilir. Türkiye'nin her yeri deprem bölgesidir ve Malatya da bu açıdan istisna değildir; ancak bir bölgede geçmişte deprem olmuş olması, bir sonraki depremin ne zaman olacağını söylemez. Binanızın dayanıklılığı ve hazırlığınız, yaşadığınız yerin fay hattına uzaklığından daha belirleyicidir.
Listedeki derinlik ve büyüklük değerleri nasıl okunur
Tablodaki depremlerin derinlikleri 6 ile 10 km arasındadır; yani hepsi sığ depremlerdir. Sığ depremler yüzeyde daha güçlü hissedilir. USGS kataloğunda sık görülen 10 km değeri, çoğu zaman derinliğin kesin hesaplanamadığı durumlarda kullanılan standart bir değerdir; bu yüzden eski kayıtlarda derinliği yaklaşık kabul etmek doğru olur. Büyüklükler de kurumdan kuruma birkaç onda bir fark edebilir: Kandilli Rasathanesi ya da AFAD aynı depremi biraz farklı bir değerle duyurmuş olabilir. Ayrıca büyüklük ölçeği logaritmiktir; 6,8 büyüklüğündeki bir deprem, 5,8 büyüklüğündekinden yaklaşık 32 kat daha fazla enerji açığa çıkarır.
Malatya'da deprem hazırlığı ve deprem anında yapılacaklar
AFAD'ın temel önerileri her ilde aynıdır: dolap, kitaplık ve beyaz eşyaları duvara sabitleyin, ailece buluşma noktası belirleyin, su, el feneri, düdük, ilk yardım malzemesi ve ilaç içeren bir deprem çantasını kapıya yakın tutun. Deprem anında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın; merdivene, asansöre ve balkona yönelmeyin. Malatya'da kış uzun ve soğuk geçtiği için sarsıntı sona erdikten sonra soba, doğalgaz ve elektrik tesisatını kontrol etmek, gaz kokusu varsa vanayı kapatıp kibrit ya da çakmak kullanmamak ayrıca önemlidir. Kış aylarına denk gelebilecek bir tahliye için deprem çantasına battaniye ve sıcak giysi eklemek iyi olur. Büyük depremlerden sonra artçılar sürebileceğinden hasarlı binalara yetkililer izin vermeden girmeyin.

