Aksaray çevresinde ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğundaki en güçlü deprem, 21 Temmuz 1938'de il merkezinin yaklaşık 99 km kuzeybatısında, Kırşehir'in Kaman ilçesi yakınında meydana gelen 5,5 büyüklüğündeki sarsıntıdır. Aynı katalogda il merkezine 100 km mesafe içinde 5,0 ve üzeri yalnızca dört deprem var. Bu sayı az olsa da tablo boş değil. Son iki kayıt 2020 ve 2023 yıllarına ait ve ikisi de Aksaray'a 45 km'den yakın, il merkezinin güneyinde, Konya sınırı tarafında. Bu sayfada ilin canlı deprem listesini izleyebilir, geçmiş kayıtları ve deprem anında yapılması gerekenleri okuyabilirsiniz.
Emirgazi yönünden gelen iki yakın sarsıntı: 2020 ve 2023
Aksaray merkezini en çok ilgilendiren kayıtlar en yenileri. 20 Eylül 2020'de 5,1 büyüklüğünde bir deprem, il merkezinin yaklaşık 39 km güneyinde, Konya'nın Emirgazi ilçesinin kuzeydoğusunda kaydedildi. 25 Şubat 2023'te aynı bölgede, merkeze yaklaşık 43 km uzaklıkta 5,2 büyüklüğünde bir deprem daha oldu. İki sarsıntının da derinliği 10-12 km civarında, yani ikisi de sığ. Aynı alanda üç yıl arayla iki orta büyüklükte deprem görülmesi, il merkezinin güneyindeki bu bölgenin sismik olarak etkin olduğunu gösteriyor.
1938'in iki kaydı: Kaman ve Şereflikoçhisar tarafı
Listedeki öteki iki deprem 1938 yılına ait ve ikisi de Aksaray'ın kuzeybatısında. 27 Nisan 1938'de 5,1 büyüklüğünde bir sarsıntı, Ankara'nın Şereflikoçhisar ilçesinin yaklaşık 14 km güneyinde, il merkezine 63 km mesafede kaydedildi. Bu nokta Tuz Gölü'nün doğu kıyısına yakın. 21 Temmuz 1938'deki 5,5 büyüklüğündeki deprem ise Kırşehir'in Kaman ilçesinin güneybatısında, il merkezine yaklaşık 99 km uzaklıkta oldu. Bu tarihe ait büyüklükler o dönemin sınırlı ölçüm ağıyla hesaplandığı için bugünkü değerler kadar kesin değildir. Yine de bölgenin uzun süredir sessiz olmadığını gösterir.
Tuz Gölü ile Kapadokya arasında bir konum
Aksaray, Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay hatları gibi Türkiye'nin en hareketli iki büyük fay kuşağından uzakta, İç Anadolu'nun ortasında yer alır. Bu durum ildeki büyük deprem kaydının görece seyrek olmasını açıklar. Ancak il, Tuz Gölü havzasının güneydoğu kenarındaki fay yapısına yakın konumdadır ve listedeki kayıtların bir kısmı bu havzanın çevresine düşer. Türkiye'nin her yeri deprem bölgesidir. Aksaray için doğru tanım, büyük depremlerin seyrek ama orta büyüklükteki depremlerin bilinen bir gerçek olduğu bir il olmasıdır.
Aksaray kayıtlarında derinlik ve büyüklük nasıl okunur
Listedeki dört depremin tamamı 10-15 km derinlikte, yani sığ depremlerdir. Sığ depremler aynı büyüklükteki derin depremlere göre yüzeyde daha belirgin hissedilir. Büyüklük ölçeği logaritmiktir. 5,5 büyüklüğündeki bir deprem, 5,1 büyüklüğündekinden birkaç kat fazla enerji açığa çıkarır. Bu sayfadaki tarihsel değerler USGS kataloğundan alınmıştır. Kandilli Rasathanesi ve AFAD aynı deprem için birkaç onda bir farklı büyüklük verebilir. Bu fark yöntem farkından kaynaklanır, bir hata anlamına gelmez.
Aksaray'da hazırlık ve deprem anı
AFAD'ın genel önerileri Aksaray için de geçerlidir. Dolap, raf ve televizyon gibi devrilebilecek eşyaları duvara sabitleyin. Evde su, kuru gıda, el feneri, pil, ilk yardım malzemesi ve ilaçlarınızın bulunduğu bir deprem çantası hazır olsun. Mahallenizdeki toplanma alanını önceden öğrenin. Sarsıntı sırasında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın, merdiven ve asansör kullanmayın. Kırsal kesimde eski taş ve kerpiç yapılarda yaşayanlar, binalarının durumunu bir uzmana inceletmeyi düşünebilir. Sarsıntı bittikten sonra binadan sakin şekilde çıkın ve resmi kurumların açıklamalarını takip edin.

