Bayburt'un deprem geçmişi büyük ölçüde komşusu Erzincan'ın deprem geçmişidir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre 1900'den bu yana il merkezine 100 km içinde 5,0 ve üstü 12 deprem kaydedildi. Bunların en büyüğü 26 Aralık 1939'daki 7,8 büyüklüğündeki Erzincan depremi; merkez üssü Bayburt'a yaklaşık 67 km uzakta. Kayıtların çoğu güneydeki Erzincan, Pülümür ve Yedisu hattında, merkeze 67 ile 92 km arasında oldu. Tek yakın kayıt 1939 Kasım'ında Otlukbeli yakınlarındaki 5,9 büyüklüğündeki deprem, merkeze yaklaşık 24 km uzaklıkta.
Büyük depremler güneyde, Erzincan hattında
Katalogdaki büyük depremlerin çoğu Bayburt'un güneyinde, Erzincan ovası ve çevresinde oldu. 26 Aralık 1939'daki 7,8 büyüklüğündeki Erzincan depremi listenin açık ara en güçlüsü. Bir ay kadar önce, 21 Kasım 1939'da Otlukbeli yakınlarında 5,9 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmişti. Bu deprem merkeze yalnız 24 km uzaklıkta ve listede Bayburt'a en yakın olay. Erzincan çevresi sonraki yıllarda da hareketli kaldı: 12 Kasım 1941'de 6,0, 13 Mart 1992'de Üzümlü (eski adıyla Cimin) yakınlarında 6,7 büyüklüğünde deprem oldu. 1992 depreminden iki gün sonra, 15 Mart'ta Pülümür yakınlarında 5,9 büyüklüğünde bir deprem daha kaydedildi. Pülümür çevresinde 1995'te 5,8, 2003'te 6,1 büyüklüğünde depremler oldu. Daha güneydoğuda, Yedisu yakınlarında 1967'de 6,2 ve 1949'da 6,8 büyüklüğünde iki deprem var.
Batıda ve doğuda daha seyrek kayıtlar
Bayburt'un batısı ve doğusu katalogda daha sakin görünüyor, kuzeyinde ise 100 km içinde 5,0 ve üstü kayıt yok. Batıda 20 Mayıs 1905'te Kelkit yakınlarında 5,6 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. 10 Aralık 1930'da Şiran'ın güneyinde olan 5,8 büyüklüğündeki deprem, merkeze yaklaşık 97 km uzaklığıyla listenin en uzak olayı. Doğuda, Erzurum tarafında 28 Mart 2004'te Aşkale yakınlarında 5,6 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. Bu üç deprem dışındaki bütün kayıtlar ilin güneyinde. Bu durum bölgenin depremsiz olduğu anlamına gelmez, yalnız 1900'den bu yana kaydedilmiş büyük depremlerin güney hatta yoğunlaştığını gösterir.
Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Bayburt'un konumu
Kuzey Anadolu Fay Hattı, Bayburt'un güneyinden, Erzincan ovası boyunca geçer. Listedeki en güçlü depremlerin bu hatta toplanması bu yüzdendir. Bayburt il merkezi bu ana kırığın üzerinde değil, kuzeyinde yer alır. Yine de 70 ile 90 km uzaklıktaki 6 ve 7 büyüklüğündeki depremler geniş bir alanda hissedilebilir. Türkiye'nin her yeri deprem bölgesidir ve Bayburt'ta da binaların yönetmeliğe uygun yapılması, eski yapıların incelettirilmesi önemlidir. İlin yerel kırıkları hakkında kesin bilgi için AFAD'ın ve MTA'nın yayımladığı resmi haritalara bakmak en doğru yoldur.
Derinlik ve uzaklık: tablodaki sayıları okumak
Bölgedeki depremlerin hepsi sığ: katalogdaki derinlikler 5 ile 27 km arasında. Sığ depremler aynı büyüklükteki derin depremlere göre yüzeyde daha güçlü hissedilir. Uzaklık da en az büyüklük kadar önemlidir. 24 km uzaklıktaki 5,9 büyüklüğündeki bir deprem merkezde, 90 km uzaklıktaki 6,1'lik bir depremden daha sert hissedilebilir. Büyüklük ölçeği logaritmiktir: bir tam birimlik artış, açığa çıkan enerjide yaklaşık 32 katlık bir farka karşılık gelir. Bu sayfadaki büyüklükler USGS kataloğundandır. Kandilli Rasathanesi ve AFAD aynı deprem için birkaç onda bir farklı değer verebilir.
Bayburt'ta depreme hazırlık ve deprem anı
AFAD'ın genel önerileri Bayburt için de geçerli: dolap ve rafları duvara sabitleyin, yatakların üzerine ağır eşya asmayın, ailece bir buluşma noktası belirleyin. Deprem anında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın, sarsıntı geçene kadar merdiven ve asansöre yönelmeyin. Bayburt'un kışları uzun ve soğuk geçer. Bu yüzden deprem çantasına su, yiyecek, el feneri, düdük ve ilaçların yanında battaniye, kalın giysi ve yedek çorap koymak, çantayı mevsime göre yenilemek iyi olur. Sarsıntıdan sonra gaz ve elektrik tesisatını kontrol etmeden içeri dönmeyin, resmi açıklamaları AFAD ve valilik kanallarından takip edin.

