Gümüşhane'nin deprem geçmişini büyük ölçüde güneyindeki Erzincan çevresi belirler. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğunda il merkezine 100 km içinde 5,0 ve üstü 12 deprem kayıtlı. Bunların en büyüğü 26 Aralık 1939'da Erzincan'ın kuzeyinde, il merkezine yaklaşık 62 km uzakta oldu ve 7,8 büyüklüğündeydi. Listede ilin kendi sınırlarına daha yakın, orta büyüklükte depremler de var. Bu sayfanın üstünde ilin son 30 gününün canlı listesi, altında ise bu tarihsel depremlerin tam tablosu yer alıyor.
Gümüşhane çevresindeki tarihsel büyük depremler
Katalogda öne çıkan iki büyük olay var. 26 Aralık 1939'daki 7,8 büyüklüğündeki deprem il merkezine 62 km uzakta, 20 km derinlikte oldu ve listenin açık ara en büyüğü. 13 Mart 1992'de Erzincan'da Çimin yakınında 27 km derinlikte meydana gelen 6,7 büyüklüğündeki Erzincan depremi ise il merkezine 84 km uzaklıkta kaydedildi. 12 Kasım 1941'de yine Erzincan'ın hemen kuzeyinde 6,0 büyüklüğünde bir deprem oldu. 1939 yılı bölge için özellikle hareketliydi: aynı yıl 21 Kasım'da Otlukbeli yakınında 5,9 ve 29 Aralık'ta Şiran'ın güneyinde 5,6 büyüklüğünde iki deprem daha kaydedildi. Listenin daha yeni kayıtları 20 Nisan 1990'da Otlukbeli yakınındaki 5,4 ve 22 Eylül 2011'de Refahiye'nin güneyindeki 5,5 büyüklüğündeki depremlerdir.
İl sınırına yakın depremler: Kelkit ve Şiran çevresi
Büyük depremler daha çok Erzincan tarafında olsa da katalogda Gümüşhane'ye daha yakın kayıtlar da var. İl merkezine en yakın olanı, 9 Nisan 1930'da yaklaşık 25 km uzakta kaydedilen 5,4 büyüklüğündeki depremdir. 20 Mayıs 1905'te Kelkit'in 5 km kuzeybatısında 5,6 büyüklüğünde bir deprem oldu; bu olay il merkezine 34 km uzaktadır. Şiran'ın güneyinde de iki kayıt var: 10 Aralık 1930'da 5,8 ve 29 Aralık 1939'da 5,6. Bu kayıtlar, katalogdaki depremlerin yalnız Erzincan ovasında toplanmadığını, il merkezine 25-35 km uzaklıkta da 5'in üstünde olaylar yaşandığını gösteriyor.
Kuzey Anadolu Fay Hattı ile Gümüşhane'nin ilişkisi
Kuzey Anadolu Fay Hattı, Gümüşhane'nin güneyinden, Erzincan ovası boyunca geçer. Katalogdaki büyük depremlerin önemli bölümü de bu hattın yakınındaki Erzincan, Otlukbeli, Refahiye ve Kemah çevresinde kaydedildi. Gümüşhane il merkezi hattın üzerinde değil; bu çevredeki kayıtlar merkeze 60 ile 95 km arasında uzaklıkta. Türkiye'nin her yeri gibi Gümüşhane de deprem bölgesi sayılır, bu yüzden binaların yönetmeliğe uygun yapılması ve hazırlıklı olmak burada da önem taşır.
Bu bölgedeki depremlerin derinliği ne anlatır
Listedeki 12 depremin derinliği 5 ile 27 km arasında; yani hepsi sığ depremdir. Sığ depremlerde enerji yüzeye daha kısa yoldan ulaşır, bu yüzden aynı büyüklükte daha derin bir depreme göre çevrede daha güçlü hissedilir. Hissedilen sarsıntıyı yalnız büyüklük ve derinlik belirlemez; uzaklık ve zemin de önemlidir. 2011 Refahiye depremi 5 km derinlikle listenin en sığ kaydıdır. Canlı listedeki küçük depremleri okurken bu iki değere birlikte bakmak, neden bazılarının hiç hissedilmediğini açıklar.
Dağlık bir ilde deprem hazırlığı
AFAD'ın genel önerileri Gümüşhane için de geçerli: dolap ve rafları duvara sabitleyin, her bireye bir deprem çantası hazırlayın, aile içinde buluşma noktası belirleyin. Sarsıntı sırasında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın ve dışarı koşmayın. İlin dağlık yapısı nedeniyle deprem sonrası yamaçlarda kaya düşmesi ve heyelan görülebilir; dik şevlerin ve yol yarmalarının dibinden uzak durun, yetkililer yolların güvenli olduğunu söyleyene kadar dağ yollarına çıkmayın. Uzun ve soğuk geçen kışları düşünerek çantaya battaniye ve sıcak tutan giysi eklemek de yerinde olur.

