ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğunda Artvin merkezine 100 km içinde kaydedilmiş en büyük deprem, 30 Ekim 1983'te Erzurum'un Narman ilçesinin doğusunda meydana gelen 6,8 büyüklüğündeki depremdir. Aynı yarıçapta 5,0 ve üstü on deprem var. Kayıtların çoğu güneyde Erzurum ve Ardahan taraflarında, ikisi de kuzeyde Gürcistan'da. İl merkezine en yakın olanı 47 km uzaklıktaki 1984 Olur depremi. Yani bu büyük depremlerin merkezleri çevre illerde ve sınırın öte yanında kalmış; bu, Artvin'in deprem bölgesi olmadığı anlamına gelmez.
1983 Narman depremi ve Artvin'i çevreleyen kayıtlar
Listenin başındaki 6,8 büyüklüğündeki deprem 30 Ekim 1983'te, Narman'ın yaklaşık 27 km doğusunda ve 12 km derinlikte oldu. Kamuoyunda Horasan-Narman depremi olarak bilinir ve il merkezine uzaklığı 100 km'dir. Aynı gün aynı bölgede 5,3 büyüklüğünde ikinci bir deprem daha kaydedildi. Bir yıl sonra, 18 Eylül 1984'te Olur'un 10 km kuzeydoğusunda 5,5 büyüklüğünde bir deprem oldu; 47 km ile listede Artvin merkezine en yakın kayıt budur. Aynı yılın 18 Ekim'inde Şenkaya yakınında 5,4 büyüklüğünde bir deprem daha var. Daha eski kayıtlar arasında 12 Nisan 1932'de Posof'un batı-güneybatısındaki 5,2 ve 20 Mayıs 1959'da Gürcistan'ın Özurgeti kenti yakınındaki 5,5 büyüklüğündeki depremler bulunuyor. Listedeki diğerleri 1972 Şenkaya (5,2), 1975 Uzundere (5,0), 1976 Göle (5,5) ve 1988'de Gürcistan'daki Ureki yakınındaki 5,0 büyüklüğündeki depremler. Bu listede 1988'den sonra 5,0 ve üstü kayıt yok. Bu da yalnız 100 km yarıçapı ve 5,0 eşiğiyle ilgili bir gözlem; daha küçük depremler bölgede olmaya devam eder.
Güneydeki yaylalar ve kuzeydeki Gürcistan kıyısı
Listeyi haritaya koyduğunuzda iki küme belirir. Birincisi Artvin'in güneyinde, Olur, Narman, Şenkaya, Göle ve Uzundere çevresindeki yaylalar. Kayıtların çoğu burada toplanıyor ve en büyük deprem de bu kümede. İkincisi kuzeyde, Gürcistan'ın Karadeniz kıyısına yakın Özurgeti ve Ureki çevresi. Artvin bu iki kümenin arasında, Doğu Karadeniz Dağları ile Kafkasya'nın buluştuğu sarp bir arazide yer alıyor. Listede il merkezine 47 km'den yakın 5,0 ve üstü deprem yok; en yakın büyük kayıt bile ilden epey uzakta. Ancak bu, gelecekle ilgili bir tahmin değildir: Türkiye'nin her yeri deprem bölgesidir ve yapıların güncel deprem yönetmeliğine göre inşa edilmesi Artvin için de geçerlidir.
Derinlik ve uzaklık: Artvin'de hissedilen sarsıntıyı okumak
Bir depremin ne kadar hissedileceğini yalnız büyüklük belirlemez; derinlik ve uzaklık da önemlidir. Listedeki depremlerin çoğu 10 ile 17 km arasında, yani sığ. 1983'teki 6,8'lik deprem 12 km derinlikteydi. Buna karşılık 18 Ekim 1984 Şenkaya depremi 60 km, 1976 Göle depremi 44 km ve 1975 Uzundere depremi 40 km derinlikte kaydedildi. Derin depremlerde sarsıntı daha geniş bir alana yayılır ama merkez üstünde genellikle daha yumuşak hissedilir. Sayfanın üstündeki canlı listede her deprem için büyüklük, derinlik ve yer bilgisi var. Büyüklük ölçeği logaritmiktir: 6,8 ile 5,8 arasındaki fark, sarsıntı genliğinde yaklaşık on kat demektir. USGS büyüklükleri Kandilli ve AFAD'ın verdiği değerlerden birkaç onda bir farklı olabilir.
Sarp vadiler ve kıyı ilçeleri için hazırlık
AFAD'ın genel önerileri Artvin için de temel: dolap, kitaplık ve su ısıtıcısı gibi devrilebilecek eşyaları duvara sabitlemek, su, el feneri, düdük, ilk yardım malzemesi ve ilaçları içeren bir deprem çantası hazırlamak, aileyle bir buluşma noktası belirlemek. Sarsıntı anında çök, kapan, tutun; dışarı koşmaya çalışmayın. Artvin'e özgü iki konu var. Birincisi arazi: dik yamaçlar ve dar vadi yolları nedeniyle güçlü bir sarsıntıdan sonra heyelan ve kaya düşmesi görülebilir; deprem sonrasında yamaç altlarından ve istinat duvarlarından uzak durmak, yol durumu netleşmeden araçla yola çıkmamak önemlidir. İkincisi kıyı: Hopa, Arhavi ve Kemalpaşa gibi Karadeniz kıyısındaki yerleşimlerde, uzun süren güçlü bir sarsıntı hissedildiğinde AFAD'ın genel önerisi doğrultusunda kıyıdan uzaklaşıp yüksek bir yere geçmek ve resmi duyuruları beklemek gerekir.

