Uşak merkezine 100 km içinde 1900'den bu yana kaydedilmiş en büyük deprem, 28 Mart 1970'te merkezin yaklaşık 52 km uzağında meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki Gediz depremidir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğu bu çemberde 5,0 ve üstü on iki deprem sayıyor; yedisi 6,0'ın üzerinde. Katalog bu depremlerin yerini Uşak'taki değil, Kütahya, Manisa, Afyonkarahisar ve Denizli'deki ilçelere göre tarif ediyor. İl merkezi, bu kayıtların çevrelediği hareketli bir kuşağın ortasında kalıyor.
1969-1971 arası: Uşak çevresinin en hareketli üç yılı
Listedeki on iki depremin yedisi 1969 ile 1971 arasında yaşandı. Mart 1969'da Manisa'nın Demirci ilçesi yakınında 23'ünde 5,9, 25'inde 6,1 büyüklüğünde iki deprem kaydedildi. Aynı ayın 28'inde Kula'nın batı-güneybatısında 6,8 büyüklüğünde bir deprem oldu. Bir yıl sonra, 28 Mart 1970'te Gediz'in kuzeydoğusunda 7,2 büyüklüğündeki deprem geldi. Bu, listenin en büyük kaydı. 19 Nisan 1970'te Dumlupınar'ın kuzeybatısında 6,1 ve 5,9 büyüklüğünde iki deprem daha kaydedildi. Bunlar il merkezine sırasıyla 45 ve 46 km uzaklıkta olup listenin en yakın kayıtları. Dizi 25 Mayıs 1971'de Aslanapa'nın güney-güneybatısındaki 5,9 büyüklüğündeki depremle kapandı.
1969-1971 dizisi dışındaki beş deprem
1969-1971 dizisi dışında listede beş deprem daha var. 13 Ocak 1926'da Alaşehir'in kuzeybatısında 5,8, 15 Kasım 1942'de Simav'ın kuzey-kuzeybatısında 6,2 ve 25 Haziran 1944'te Afyonkarahisar'ın İhsaniye ilçesi yakınında 6,1 büyüklüğünde depremler kaydedildi. 1 Ekim 1995'teki 6,4 büyüklüğündeki Dinar depremi, il merkezine 94 km uzaklıkla listenin en uzak kaydı. En yeni kayıt ise 8 Ağustos 2019'da Denizli'nin Baklan ilçesi yakınındaki 5,9 büyüklüğündeki depremdir. Büyüklükler USGS kataloğundan alındı; Kandilli ve AFAD aynı depremler için birkaç onda bir farklı değer verebilir.
Uşak hangi tektonik ortamda duruyor
Uşak, İç Ege'nin yüksek yaylaları üzerinde yer alır. Batı Anadolu'nun kabuğu kuzey-güney yönünde gerilir. Bu gerilme, bölgede doğu-batı uzanan çöküntü ovaları ve onları sınırlayan faylar oluşturmuştur. Listede adı geçen Gediz, Simav, Kula, Alaşehir ve Dinar çevresi bu geniş kuşağın parçalarıdır. Gediz, Simav ve Demirci yakınındaki kayıtlar il merkezinin kuzeyinde, Dinar ve Baklan yakınındakiler güneyinde kalıyor; Uşak bu iki grubun arasında duruyor. Bina ve yapı kararları için resmi kaynak AFAD'ın Türkiye Deprem Tehlike Haritası'dır.
Listedeki derinlik ve büyüklük değerleri ne anlatıyor
Listedeki depremlerin derinliği 10 ile 33 km arasında. Bu, hepsinin sığ deprem olduğu anlamına gelir. Sığ depremlerde sarsıntı yüzeye daha az sönümlenerek ulaşır ve merkez üssüne yakın yerlerde güçlü hissedilir. Büyüklük ölçeği logaritmiktir. 7,2 büyüklüğündeki bir deprem, 6,2 büyüklüğündekinden yaklaşık 32 kat fazla enerji açığa çıkarır. Sayfanın üstündeki canlı listede görülen küçük depremler bölgenin olağan hareketliliğinin parçasıdır ve tek başına büyük bir depremin habercisi sayılmaz.
Uşak'ta hazırlık ve deprem anı
AFAD'ın genel önerileri Uşak için de geçerlidir. Dolapları ve ağır eşyaları duvara sabitleyin. Ailenizle bir buluşma noktası belirleyin ve e-Devlet üzerinden size en yakın toplanma alanını öğrenin. Deprem anında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın, sarsıntı geçmeden merdivene ve asansöre yönelmeyin. Uşak yüksek bir yaylada kurulu olduğu ve kışları soğuk geçtiği için deprem çantasına su, ilk yardım malzemesi, el feneri ve yedek pilin yanında battaniye ve kalın giysi koymak yerinde olur. Sarsıntıdan sonra gaz vanasını kapatın ve hasarlı binalara geri girmeyin.

