Aydın, 1900'den bu yana il merkezine 100 km içinde 5,0 ve üstü on iki depremin kaydedildiği hareketli bir bölgede. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre bu çevredeki en büyük deprem 30 Ekim 2020'de Sisam Adası açıklarında oldu ve 7,0 büyüklüğündeydi. İlin kendi topraklarındaki en güçlü kayıtlar ise 1955'te Söke'ye bağlı Sarıkemer yakınındaki 6,6'lık deprem ile 1986'da Kuyucak'ın doğusundaki 5,7'lik depremdir. Bu sayfanın üstünde ilin son 30 gündeki depremleri canlı olarak listelenir. Altta tarihsel kayıtların tamamı yer alır.
Sisam'dan Kuyucak'a: Aydın çevresinin büyük depremleri
Listenin başında 30 Ekim 2020'deki 7,0 büyüklüğündeki deprem yer alır. Merkez üssü Sisam Adası'nın kuzeyindeki denizdeydi ve il merkezine yaklaşık 93 km uzaklıktaydı. İkinci sırada 28 Mart 1969'da Manisa'nın Kula ilçesi yakınında olan 6,8'lik deprem var. Aydın'ı doğrudan ilgilendiren en güçlü kayıt ise 16 Temmuz 1955 tarihli. Bu 6,6 büyüklüğündeki deprem Söke'ye bağlı Sarıkemer'in kuzeybatısında, il merkezine yaklaşık 56 km mesafede oldu. 31 Mart 1928'de İzmir'in Bayındır ilçesinin batısındaki 6,4'lük deprem de aynı uzaklıktadır. Kuzeydeki daha küçük ama yakın kayıtlar da var. Bunlardan 28 Eylül 1920'deki 5,8'lik deprem yaklaşık 37 km ile listedeki en yakın olaydır. İl sınırları içindeki 11 Ekim 1986 Kuyucak depremi 5,7 büyüklüğündeydi.
Menderes ovası ve batıdaki deniz: ilin tektonik konumu
Aydın, Batı Anadolu'nun kabuğunun kuzey-güney yönünde gerildiği bir bölgede yer alır. İl merkezi ve Nazilli, Kuyucak, Söke gibi ilçeler, bu gerilmenin oluşturduğu Büyük Menderes grabeninin içinde ya da kenarındadır. Graben, iki yanı faylarla sınırlanmış çöküntü ovasıdır. Kuzeyde ise Manisa'dan geçen Gediz grabeni uzanır. 1926 ve 1969'da Alaşehir ile Kula yakınında kaydedilen depremler bu kuzey kuşağa düşer. Batıda Ege Denizi ve Sisam çevresi de ayrı bir kaynaktır. 1904 ve 2020'deki depremler buradan gelir. Seferihisar ve Özdere çevresindeki 1928, 1992 ve 2003 kayıtları da kıyı şeridinin hareketliliğini gösterir. Bu yüzden Aydın çevresindeki depremlerin kaynağı tek değildir: kuzeydeki graben, batıdaki deniz ve ilin kendi ovası ayrı ayrı kayıt vermiştir.
Tablodaki büyüklük, derinlik ve uzaklık nasıl okunur
Aşağıdaki tablodaki depremlerin çoğu 5 ile 21 km arasında, yani sığ derinlikte olmuştur. Sığ depremler, aynı büyüklükteki derin depremlere göre yüzeyde daha güçlü hissedilir. 1986 Kuyucak depremi için kaydedilen 5 km derinlik bunun bir örneğidir. Büyüklük ölçeği logaritmiktir: 7,0'lık bir depremin açığa çıkardığı enerji, 6,0'lık bir depreminkinin yaklaşık 32 katıdır. Uzaklık sütunu merkez üssün Aydın il merkezine olan kuş uçuşu mesafesidir. Sarsıntının bir ilçede nasıl hissedildiği ise o ilçenin merkez üsse yakınlığına ve zemine bağlıdır. USGS değerleri Kandilli Rasathanesi ve AFAD'ın verdiği büyüklüklerden birkaç onda bir farklı olabilir. Eski depremlerin konumu da bugünkü ölçümler kadar kesin değildir.
Aydın'da hazırlık ve deprem anı
AFAD'ın temel önerileri her ilçe için geçerlidir. Dolapları ve ağır eşyaları duvara sabitleyin. Su, ilk yardım malzemesi, el feneri ve önemli belgelerin bulunduğu bir deprem çantası hazırlayın. Ailenizle bir buluşma noktası belirleyin ve ilçenizdeki toplanma alanını önceden öğrenin. Sarsıntı sırasında çök, kapan, tutun hareketini uygulayın. Merdivene ve asansöre yönelmeyin. Kuşadası, Didim ve Söke kıyısında bulunuyorsanız, güçlü ya da uzun süren bir sarsıntıdan sonra resmi uyarıyı beklemeden kıyıdan uzaklaşıp yüksek bir yere çıkmanız önerilir. Ovadaki yerleşimlerde yapının zemin ve deprem dayanıklılığını bir uzmana inceletmek, uzun vadede en etkili önlemdir.

