Sivas il merkezine 100 km içinde 1900'den bu yana kaydedilen en güçlü deprem 24 Ocak 1916'da oldu. Büyüklüğü 7,0'dı ve merkez üssü Doğanşar'ın yaklaşık 18 km batısında, il merkezine 56 km uzaklıktaydı. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğunda bu dairede 5,0 ve üstü yedi deprem var. Bunların altısı 1914 ile 1940 arasında kaydedilmiş. Yakın döneme ait tek kayıt, 18 Nisan 2024'te Sulusaray yakınında olan 5,6 büyüklüğündeki deprem. Kayıtların seyrek olması depremsiz bir bölge demek değil; Kuzey Anadolu Fay Hattı ilin kuzey ilçelerinden geçiyor.
Doğanşar'dan Zara'ya: Sivas çevresinin kayıtlı büyük depremleri
Listenin başında 24 Ocak 1916 depremi var. 7,0 büyüklüğündeki bu deprem, yüzyılı aşkın katalogda bölgedeki tek 7 ve üstü olay. Onu 29 Nisan 1923'te Tokat'ın Artova ilçesinin güney-güneydoğusunda olan 5,9 büyüklüğündeki deprem izliyor. Merkez üssü il merkezine 59 km uzaklıktaydı. Başçiftlik çevresi iki kez sarsılmış: 19 Ağustos 1919'da 5,7 ve 28 Aralık 1939'da 5,9. İkisi de il merkezine yaklaşık 80 km mesafede. 28 Mayıs 1914'te Yozgat'ın Akdağmadeni ilçesinin doğusunda 5,8 büyüklüğünde bir deprem kaydedilmiş. Sivas'ın kendi ilçelerine en yakın kayıt ise 3 Şubat 1940'ta Zara'nın 10 km güney-güneydoğusunda olan 5,1 büyüklüğündeki deprem. Ardından 84 yıl boyunca bu dairede 5,0 ve üstü kayıt yok. Listeye bir sonraki giriş, 18 Nisan 2024'te Tokat'ın Sulusaray ilçesinin batısında olan 5,6 büyüklüğündeki deprem. Merkez üssü il merkezine 95 km uzaklıktaydı.
Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Sivas'ın geniş toprakları
Sivas yüzölçümü bakımından Türkiye'nin en büyük ikinci ili. Bu yüzden il merkezine çizilen 100 km'lik daire ilin tamamını kapsamıyor. Suşehri ve Koyulhisar gibi kuzey ilçeleri, Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın geçtiği kuşakta yer alıyor. Bu fay Türkiye'nin en iyi bilinen ve en etkin fay sistemlerinden biri. İl merkezinin kendisi doğrudan bu hattın üzerinde değil. Tablodaki yedi depremden beşinin merkez üssü Tokat ve Yozgat ilçelerinin yakınında; il sınırına yakın ya da içinde kalan kayıtlar Doğanşar ve Zara çevresinde. Hangi ilçede yaşarsanız yaşayın, binanın sağlamlığı fay hattına olan uzaklıktan daha belirleyici bir etken.
Tablodaki derinlik ve büyüklük ne anlatıyor
Tablodaki depremlerin hemen hepsinde derinlik 15 km görünüyor. 1900'lerin başındaki kayıtlarda derinlik çoğu zaman ölçülemediği için katalogda standart bir değer olarak yazılır. Bu yüzden eski kayıtlarda derinlik değerini kesin ölçüm gibi okumayın. 2024 depremindeki 16 km ise modern istasyonlarla belirlenmiş bir değer. Bölgedeki depremlerin sığ, yani yer kabuğunun üst kesiminde olduğu genel olarak doğru. Sığ depremler aynı büyüklükte derin bir depreme göre yüzeyde daha güçlü hissedilir. Büyüklük ölçeği logaritmiktir: 7,0 büyüklüğündeki bir deprem, 6,0'lık bir depremden yaklaşık 32 kat fazla enerji açığa çıkarır. Sayfanın üstündeki canlı listede Kandilli ve AFAD değerleri yer alır. Bunlar USGS değerlerinden birkaç onda bir farklı olabilir.
Sivas'ta hazırlık: soğuk kış ve geniş köy yerleşimi
Hazırlığın temeli her yerde aynı: binanızın depreme dayanıklılığını bir uzmana kontrol ettirin. Dolapları ve ağır eşyaları duvara sabitleyin. Ailecek bir buluşma noktası belirleyin. Deprem anında sağlam bir eşyanın yanında çökün, başınızı ve boynunuzu koruyun, sarsıntı geçene kadar tutunun. Merdiven ve asansör kullanmayın, balkona çıkmayın. Sivas'ın uzun ve sert kışları deprem çantasına ek bir yük getirir. Çantaya battaniye, sıcak tutan giysi, yedek pil ve el feneri koyun. Kırsalda kerpiç ya da yığma taş evde yaşayanlar, bu yapıların sarsıntıya daha az dayandığını bilerek binanın güçlendirilmesini öncelikli düşünmeli. Deprem sonrasında hasarlı binalara girmeyin. Bilgiyi AFAD ve valiliğin resmi kanallarından alın.

