ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğuna göre Osmaniye il merkezinin 100 km çevresinde 1900'den bu yana 5,0 ve üstü 12 deprem kaydedildi. Bunların en büyüğü, 6 Şubat 2023'teki 7,8 büyüklüğündeki Pazarcık depremi. İl merkezine en yakın güçlü deprem ise 20 Mart 1945'te yaşanan 6,1 büyüklüğündeki depremdi. Bu deprem İmamoğlu'nun doğusunda, merkeze yaklaşık 39 km uzakta oldu. Bu sayfanın üstünde ildeki son depremlerin canlı listesi, altında da bu tarihsel depremlerin tam tablosu var. Aradaki metin, bu kayıtları nasıl okuyacağınızı ve depreme nasıl hazırlanacağınızı anlatıyor.
6 Şubat 2023: Osmaniye çevresindeki deprem dizisi
Listedeki 12 depremin dördü aynı gün oldu: 6 Şubat 2023. USGS'in Kahramanmaraş deprem dizisi diye adlandırdığı bu olaylar, kamuoyunda Kahramanmaraş merkezli depremler olarak bilinir. Dizinin ana şoku 7,8 büyüklüğündeki Pazarcık depremiydi ve Osmaniye merkezine yaklaşık 70 km uzaktaydı. Aynı gün Nurdağı'nın 14 km doğusunda 6,7 büyüklüğünde bir deprem daha kaydedildi. Bu deprem il merkezine yaklaşık 58 km mesafedeydi. Aynı gün Nurdağı'nın kuzeydoğusunda 5,7 ve Türkiye-Suriye sınır bölgesinde 5,6 büyüklüğünde iki deprem daha oldu. Sınır bölgesindeki deprem merkeze yaklaşık 40 km uzaktaydı ve o günün Osmaniye'ye en yakın depremiydi. Dördünün de derinliği 10 km civarındaydı ve hepsi il merkezine 70 km ya da daha yakındı. Dizinin öteki depremleri 5,0'ın altında kaldığı ya da 100 km'nin dışında olduğu için bu tabloda yer almıyor.
Ceyhan'dan İmamoğlu'na: 20. yüzyılın Osmaniye çevresindeki depremleri
2023 öncesinin kaydı da boş değil. USGS kataloğundaki en eski kayıt, 27 Mayıs 1919'da Kozan'ın 8 km güneyinde olan 5,7 büyüklüğündeki deprem. Bunu 14 Haziran 1936'da İskenderun Körfezi yönünde, İskenderun'un 27 km batısında olan 5,7'lik deprem izliyor. 20 Mart 1945'te İmamoğlu'nun doğusunda olan 6,1 büyüklüğündeki deprem, listede il merkezine en yakın güçlü olay. 1950'lerde iki deprem daha var: 8 Nisan 1951'de 5,8 ve 22 Ekim 1952'de Adana'nın güneydoğusunda 5,7. 11 Temmuz 1971'de Nurdağı'nın 9 km doğusunda 5,8 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. 1997'nin Ocak ayında 5,7'lik bir deprem daha oldu. 27 Haziran 1998'de ise Adana'nın 12 km güneyinde 6,3 büyüklüğündeki deprem yaşandı. Bu olay yaygın olarak Adana-Ceyhan depremi diye bilinir. Kısacası Osmaniye çevresinde büyük depremler yalnız doğudaki Kahramanmaraş-Gaziantep hattında değil, batıdaki Çukurova tarafında da kaydedilmiş.
Amanos eteğinde bir il: tektonik konum
Osmaniye, doğusunda yükselen Amanos (Nur) Dağları'nın eteğinde kurulmuş. Bu dağların doğusundan, Türkoğlu ile Nurdağı arasındaki vadiden Doğu Anadolu Fay Zonu geçer. Listedeki 1971 ve 2023 kayıtlarının bir kısmı da bu vadinin çevresinde, Nurdağı yakınında yer alıyor. Batıda ise Çukurova ovası ve Adana çevresi kendi deprem geçmişine sahip; 1998 depremi bunun en bilinen örneği. Osmaniye bu iki alanın tam arasında duruyor ve tarihsel tabloda iki yönden de kayıt var. Bu konum, binanın depreme dayanıklılığını ve ev içindeki hazırlığı il için gündelik bir konu hâline getiriyor.
Listedeki büyüklük ve derinlik ne anlatıyor?
Büyüklük, depremde açığa çıkan enerjinin ölçüsüdür. Ölçek logaritmik olduğu için bir tam birimlik artış yaklaşık 32 kat daha fazla enerji demektir. 7,8'lik bir deprem, 6,8'lik bir depremden kabaca bu kadar güçlüdür. Derinlik ise depremin yerin kaç kilometre altında başladığını gösterir. Osmaniye listesindeki depremlerin çoğu 10 ile 15 km derinlikte, yani sığ. Sığ depremler aynı büyüklükteki derin depremlere göre yüzeyde daha güçlü hissedilir. 1998'deki 6,3'lük depremin 33 km derinliği listede bir istisna. Tablodaki uzaklık değeri, depremin il merkezine olan kuş uçuşu mesafesidir. İlçeler arasında bu mesafe değişir. Kadirli ya da Bahçe'den bakan biri için aynı deprem daha yakın ya da daha uzak olabilir. Bu tablodaki değerler USGS'ten alındı. Kandilli Rasathanesi ve AFAD aynı deprem için birkaç onda bir farklı büyüklük verebilir.
Osmaniye'de hazırlık ve deprem anı
AFAD'ın temel önerisi ailece bir afet planı yapmak. Bu planda buluşma noktası ve ulaşılacak bir yakın belirlenir. Dolap, kitaplık ve ağır eşyalar duvara sabitlenir. Su, kuru gıda, ilaç, el feneri, pil ve önemli belgelerin kopyalarını içeren bir deprem çantası kolay ulaşılır bir yerde durur. Sarsıntı sırasında Çök, Kapan, Tutun hareketi yapılır. Merdivenlerden ve asansörden uzak durulur, balkona çıkılmaz. Sarsıntı bitince gaz ve elektrik kapatılır, bina dikkatle terk edilir. 2023'te yaşananlar, büyük bir depremin ardından günlerce süren artçıların olağan olduğunu gösterdi. Hasarlı ya da durumundan emin olunmayan binaya girilmemeli. Yapınızın depreme dayanıklılığından şüpheniz varsa belediyeye ya da bir inşaat mühendisine danışabilirsiniz.

