- Ana Sayfa
- Tarihte Bugün
- Aralık
- 4 Aralık
4 Aralık Ne Günü?
Dünya Madenciler Günü
4 Aralık 2026 Cuma gününe denk gelir; 14 gün kaldı. 4 Aralık, MEB'in belirli gün ve haftalar listesinde yer alan Dünya Madenciler Günü'dür; BM bu tarihi Uluslararası Bankalar Günü olarak da tanır. Resmî tatil değildir; okullar ve işyerleri açıktır. Türkiye'de ilk elektrikli tren 1955'te bu gün Sirkeci ile Halkalı arasında sefere çıktı.
Resmî tatil değil
Bu sayfada
4 Aralık'ta hangi özel günler var
- Dünya Madenciler Günü MEB belirli gün MEB
- Uluslararası Bankalar Günü Dünya günü BM
- Tek Taraflı Zorlayıcı Tedbirlere Karşı Uluslararası Gün Dünya günü BM
4 Aralık'ta hangi günler anılır?
Takvimde 4 Aralık'a üç ayrı gün yazılıdır. Türkiye'de en bilineni Dünya Madenciler Günü; Millî Eğitim Bakanlığı onu belirli günler listesine almıştır. Öteki ikisi Birleşmiş Milletler kaynaklı. BM, A/RES/74/245 sayılı kararla Uluslararası Bankalar Günü'nü belirledi. Tek Taraflı Zorlayıcı Tedbirlere Karşı Uluslararası Gün ise A/RES/79/293 sayılı karara dayanıyor. Hiçbiri tatil getirmez, iş ve okul düzeni olağan akışında sürer. Günün Türkiye'deki izleri daha eskiye uzanır. Mekteb-i Mülkiye 1859'da kuruldu, Osmanlı Devleti ile Yunanistan 1897'de barışı imzaladı. Ankara'da maaşı ödenmeyen öğretmenler 1920'de ilk kez greve çıktı. 1929'da Türk parasını güçlendirmeyi ve yerli malı kullanımını yaymayı hedefleyen bir kararname yayımlandı. Raylarda da bir ilk yaşandı: 1955'te İstanbul'da Sirkeci Garı ile Halkalı arasında ülkenin ilk elektrikli treni işlemeye başladı.
Tarihte 4 Aralık'ta neler oldu
-
2021
Endonezya'nın Doğu Cava eyaletinde, Cava adasındaki Semeru yanardağı aralıklı patlamalarla hareketlendi.
-
2002
BM Güvenlik Konseyi, Irak için yürütülen gıda karşılığı petrol programının süresini altı ay daha uzattı.
-
2000
Yatağan Termik Santrali'nde üretime son verildi. Filtre takılmadan işletilen santral, çevresindeki Yatağan halkını zehirliyordu. Türkiye
-
1981
Danışma Meclisi Başkanı Sadi Irmak, askerlerin kışlalarına dönmeyi özlediğini söyledi. Türkiye
-
1979
Adana'da Yapı Meslek Lisesinden bazı öğrenciler, okul pencerelerinden devriyedeki askerlere ateş edip dinamit attı. Türkiye
-
1955
İstanbul'da Sirkeci Garı ile Halkalı arasında Türkiye'nin ilk elektrikli treni sefere başladı. Türkiye
-
1943
İnönü, Churchill ve Roosevelt'i buluşturan İkinci Kahire Konferansı başladı. Türkiye
-
1929
Türk parasını güçlendirmek ve yerli malı kullanımını her yere yaymak amacıyla bir kararname çıkarıldı. Türkiye
-
1920
Ankara'da maaşları ödenmeyen öğretmenler ilk kez greve gitti. Türkiye
-
1981
ABD Başkanı Ronald Reagan, CIA'ya ülke içinde casusluk yapma izni verip örgütün yetki alanını büyüttü.
-
1980
Rock grubu Led Zeppelin, yollarını ayırdığını duyurdu.
-
1967
Vietnam Savaşı'nda ABD ve Güney Vietnam birlikleri, Mekong Deltası'nda Viet Kong kuvvetleriyle çarpıştı.
-
1965
NASA, Frank Borman ile Jim Lovell'ı taşıyan Gemini 7'yi fırlattı. Araç, Gemini 6A ekibinin yaptığı ilk insanlı uzay buluşmasında pasif hedef oldu.
-
1964
Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nde Serbest Konuşma Hareketi: UC Regents'ın kampüste protesto yasağına karşı yönetim binasında oturma eylemi yapan 800'ü aşkın öğrenciyi polis tutukladı.
-
1961
Birleşik Krallık'ta doğum kontrol hapı serbestçe satılmaya başladı.
-
1956
Johnny Cash, Carl Perkins, Jerry Lee Lewis ve Elvis Presley'den oluşan Million Dollar Quartet, Sun Studio'da hayatlarında tek kez buluştu.
-
1945
ABD Senatosu, 7 olumsuz oya karşı 65 oyla ülkenin BM'ye katılmasını onayladı; BM 24 Ekim 1945'te kurulmuştu.
-
1943
ABD'de savaş yıllarında istihdam aşırı yükselince Başkan Franklin D. Roosevelt, İş İlerleme İdaresi'ne son verdi.
-
1939
HMS Nelson, İskoçya açıklarında U-31'in döşediği mayına çarptı; gemi Ağustos 1940'a dek onarımda kaldı.
-
1918
Versay'daki Birinci Dünya Savaşı barış masasına katılmak için gelen Woodrow Wilson, görevdeyken Avrupa'ya ayak basan ilk ABD Başkanı oldu.
-
1917
P. E. Svinhufvud'un başkanlık ettiği Finlandiya Senatosu, cumhuriyet yönetim biçimi teklifini ve bağımsızlık bildirisini Finlandiya Parlamentosu'na sundu.
-
1909
Kanada futbolunda ilk Gri Kupa maçında Toronto Üniversitesi'nin Varsity Blues takımı, Parkdale Canoe Club karşısında 26-6 kazandı.
-
1909
Montreal Canadiens buz hokeyi kulübü, ulusal hokey birliğine patentli üye olarak kuruldu; dünyada hâlâ yaşayan en eski profesyonel hokey kulübüdür.
-
1906
Siyah öğrencilerin üniversiteler arası ilk Yunanca adlı derneği Alpha Phi Alpha, Cornell Üniversitesi'nde (Ithaca, New York) kuruldu.
-
1897
Osmanlı Devleti ve Yunanistan barış anlaşmasını imzaladı. Türkiye
-
1859
Mekteb-i Mülkiye adıyla yeni bir okul kuruldu. Türkiye
-
1893
Birinci Matabele Savaşı'nda İngiliz Güney Afrika Şirketi'nin 34 kişilik devriyesi, Shangani Nehri kıyısında 3.000'i aşkın Matabele savaşçısının pususuna düşüp yok edildi.
-
1881
Los Angeles Times gazetesi ilk sayısıyla okura çıktı.
-
1875
New York'un ünlü politikacısı Patron Tweed hapisten firar etti; sonradan İspanya'da yakalandı.
-
1872
Kanadalı Dei Gratia gemisi, Atlantik'te mürettebatsız sürüklenen Amerikan brigantini Mary Celeste'i buldu. Dokuz gündür terk edilmiş gemide yalnızca hafif hasar vardı.
-
1865
Kuzey Carolina, ABD Anayasası'nın 13. Değişikliği'ni onayladı; Georgia'nın da kısa süre sonra onaylamasıyla köleler iki hafta içinde yasal olarak özgür oldu.
-
1864
Amerikan İç Savaşı'nda Birlik güçleri Waynesboro'da (Georgia) Konfederasyon süvarilerini mağlup etti; General William T. Sherman'ın ordusu böylece kıyıya ulaşma yolunu buldu.
-
1861
Amerika Konfedere Devletleri'nin 109 seçmeni, Jefferson Davis'i başkanlığa, Alexander H. Stephens'ı başkan yardımcılığına oybirliğiyle getirdi.
-
1829
Lord William Bentinck, İngiliz genel valisi sıfatıyla sert yerel muhalefete rağmen Bengal'de suttee'ye yardım eden herkesi cinayetle suçlu sayan bir yönetmelik çıkardı.
-
1791
The Observer gazetesi okura ilk sayısıyla ulaştı.
-
1154
Nicholas Breakspear, IV. Hadrianus adını alarak papalığa geçti; bu makama çıkan ilk İngiliz oldu.
4 Aralık'ta doğanlar
- 1999 Güney Koreli şarkıcı ve model Kim Do-yeon
- 1996 Portekizli millî futbolcu Diogo Jota (ö. 2025)
- 1996 Şilili futbolcu Sebastián Vegas
- 1994 Belçikalı millî futbolcu Leandro Trossard
- 1992 Güney Koreli söz yazarı ve şarkıcı Kim Seok-Jin
- 1990 Nijeryalı futbolcu Lukman Haruna
- 1987 Amerikalı oyuncu Dree Hewingway
- 1986 Amerikalı profesyonel eski basketbolcu Martell Webster
- 1985 İspanyol futbolcu Javi Lara
- 1983 Amerikalı rapçi Chinx (ö. 2015)
- 1982 Şilili millî futbolcu Waldo Ponce
- 1982 Avustralyalı-Amerikalı Hristiyan evanjelist ve motivasyon konuşmacısı Nick Vujicic
- 1980 Kanadalı profesyonel güreşçi Eric Thompson
- 1979 Amerikalı millî futbolcu Jay DeMerit
- 1977 Sinemada, tiyatroda ve dizilerde rol alan Türk oyuncu Çağlar Çorumlu
- 1977 Türk kökenli Makedon oyuncu Ertan Saban
- 1977 Rus voleybolcu Lyubov Sokolova Kılıç
- 1973 Amerikalı manken Tyra Banks
- 1973 İngiliz müzisyen Kate Rusby
- 1972 Oyunculuk ve şarkıcılığın yanında ses yönetmenliği de yapan Japon Yūko Miyamura
- 1972 Amerikalı porno yıldızı Nikki Tyler
- 1969 Amerikalı oyuncu ve şarkıcı Jay-Z
- 1967 İspanyol teknik direktör ve millî futbolcu Guillermo Amor
- 1966 Amerikalı komedyen ve aktör Fred Armisen; yazar, yapımcı ve müzisyen olarak da çalıştı
- 1965 Alman teknik direktör ve eski futbolcu Ulf Kirsten
- 1964 Yardımcı kadın oyuncu dalında Akademi Ödülü alan, sinemada ve tiyatroda oynayan Amerikalı Marisa Tomei
- 1964 Türk besteci, söz yazarı ve şarkıcı Sertab Erener
- 1964 Tatar asıllı Rumen siyasetçi ve ekonomist Sevil Shhaideh
- 1962 Rus casus Alexander Litvinenko (ö. 2006)
- 1957 Open Source Initiative'in sözcülüğünü ve avukatlığını yapan Eric Raymond
- 1955 İngiliz siyasetçi Philip Hammond
- 1954 Amerikalı sinema oyuncusu Tony Todd (ö. 2024)
- 1953 Belçikalı futbolcu Jean-Marie Pfaff
- 1951 Emmy ve Altın Küre kazanan Amerikalı oyuncu ve oyun yazarı Patricia Wettig
- 1949 Akademi Ödülü'nü en iyi erkek oyuncu dalında kazanan Amerikalı sinema oyuncusu Jeff Bridges
- 1944 Emekli Beyaz Rus artistik jimnastikçi Yelena Volçetskaya
- 1943 İspanyol şarkıcı Karina
- 1939 Amerikalı akademisyen ve diplomat Stephen W. Bosworth (ö. 2016)
- 1937 Kanadalı aktör Donnelly Rhodes (ö. 2018)
- 1936 Fransız diplomat Jean-Bernard Mérimée
- 1932 Fransız şarkıcı François Deguelt (ö. 2014)
- 1932 Güney Koreli politikacı Roh Tae-wu (ö. 2021)
- 1931 İngiliz futbol yatırımcısı ve iş adamı Ken Bates (ö. 2026)
- 1930 İskoçyalı oyuncu ve komedyen Ronnie Corbett (ö. 2016)
- 1929 Türk gazeteci ve yazar Necati Zincirkıran (ö. 2025)
- 1929 Fotoğrafla da uğraşan Türk iş insanı Şakir Eczacıbaşı (ö. 2010)
- 1927 Boğaziçi Üniversitesi'nin kurucusu, akademisyen ve yazar Aptullah Kuran (ö. 2002)
- 1925 Kanadalı psikolog Albert Bandura (ö. 2021)
- 1923 Faroeli siyasetçi ve finansçı Demmus Hentze (ö. 2016)
- 1921 Yazarlık, şairlik ve gazeteciliğin yanında devrimci ve siyasetçi kimliği de olan Kübalı Carlos Franqui (ö. 2010)
- 1921 Kanadalı aktris Deanna Durbin (ö. 2013)
- 1920 Portekizli mimar ve ressam Nadir Afonso (ö. 2013)
- 1920 Türk müziği sanatçısı Abdullah Yüce (ö. 1995)
- 1919 Hindistan Cumhuriyeti'nin 12. Başbakanı Inder Kumar Gujral (ö. 2012)
- 1913 Fransız görüntü yönetmeni Claude Renoir; dedesi ressam Pierre Auguste Renoir'dı (ö. 1993)
- 1913 Kanada doğumlu yönetmen Mark Robson; yapımcı ve editör olarak da çalıştı (ö. 1978)
- 1910 Film müzikleriyle tanınan Amerikalı besteci Alex North (ö. 1991)
- 1908 Amerikalı biyolog Alfred Hershey (ö. 1997)
- 1892 İspanyol general ve İspanya'nın faşist diktatörü Francisco Franco (ö. 1975)
- 1890 Dışişleri bakanlığı da yapan Türk tarihçi Fuad Köprülü (ö. 1966)
- 1881 Nazi Almanyası'nın mareşali Erwin von Witzleben (ö. 1944)
- 1875 Alman şair Rainer Maria Rilke (ö. 1926)
- 1865 Anglikan Kilisesi'nin azize ilan ettiği İngiliz hemşire Edith Cavell (ö. 1915)
- 1840 Oglala Siyu Kızılderili şefi Crazy Horse, Türkçe adıyla Çılgın At (ö. 1877)
- 1835 İngiliz yazar Samuel Butler (ö. 1902)
- 1817 Gürcü şair Nikoloz Baratashvili (ö. 1845)
- 1800 Danimarkalı şair Emil Aarestrup (ö. 1856)
- 1798 Fransız siyasetçi Jules Armand Dufaure (ö. 1881)
- 1795 İskoç asıllı tarihçi ve eğitmen Thomas Carlyle; deneme ve hiciv de yazdı (ö. 1881)
- 1714 İsveçli Lüterci rahip ve misyoner Israel Acrelius (ö. 1800)
- 1555 Alman tarihçi ve şair Heinrich Meibom (ö. 1625)
- 34 Etrüsk kökenli Romalı hicivci ve şair Aulus Persius Flaccus (ö. 62)
4 Aralık'ta hayatını kaybedenler
- 2025 Oyuncu ve film yapımcısı, Japon asıllı Amerikalı Cary-Hiroyuki Tagawa (d. 1950)
- 2024 İsveç prensesi Birgitta (d. 1937)
- 2022 Amerikalı model ve aktris June Blair (d. 1932)
- 2022 Dağıstanlı, Rus ve Sovyet devlet adamı ve siyasetçi Magomedali Magomedov (d. 1930)
- 2022 Komedyenlik, oyunculuk ve seslendirme yapan Amerikalı Bob McGrath (d. 1932)
- 2022 Avusturyalı aktör ve yazar Karl Merkatz (d. 1930)
- 2022 İnsan hakları aktivisti ve Fransız Direniş savaşçısı Jacqueline Rigaud (d. 1925)
- 2022 Fransız eski Formula 1 pilotu Patrick Tambay (d. 1949)
- 2021 Sovyet-Rus siyasetçi Boris Misnik (d. 1938)
- 2020 Amerikalı siyasetçi Larry Dixon (d. 1942)
- 2020 Amerikalı dilbilimci ve akademisyen Madeleine Mathiot (d. 1927)
- 2020 Ukraynalı matematikçi ve akademisyen Anatoli Samoylenko (d. 1938)
- 2020 Olimpiyat şampiyonu Japon voleybolcu Kinuko Tanida (d. 1939)
- 2019 İspanyol aktris Azucena Hernández (d. 1960)
- 2019 İngiliz oyuncu Sheila Mercier (d. 1919)
- 2019 Flamenko ve pop söyleyen, dans eden, oyunculuk ve modellik yapan İspanyol sanatçı Rosa Morena (d. 1940)
- 2019 İngiliz kriketçi Bob Willis (d. 1949)
- 2018 Kırgız gazeteci, siyasetçi ve iş insanı Kadircan Batirov (d. 1956)
- 2018 Hollandalı aktivist ve yazar Selma Engel-Wijnberg (d. 1922)
- 2018 Gürcü siyasetçi ve bakan Nikoloz Rurua (d. 1968)
- 2017 Hint oyuncu ve film yapımcısı Shashi Kapoor (d. 1938)
- 2017 İngiliz manken ve eski model Christine Keeler (d. 1942)
- 2017 İspanyol sosyalist siyasetçi Manuel Marín (d. 1949)
- 2017 Yemen Cumhuriyeti'nin devlet başkanlığını yapan asker ve siyasetçi Ali Abdullah Salih (d. 1942)
- 2017 İspanyol sanatçı ve müzisyen Carles Santos (d. 1940)
- 2016 Fransız çizer ve animatör Gotlib (d. 1934)
- 2016 Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Amerikalı Margaret Whitton (d. 1949)
- 2015 Amerikalı oyuncu Robert Loggia (d. 1930)
- 2011 Dominik Cumhuriyeti'nde insan haklarını savunan Sonia Pierre (d. 1963)
- 2011 Brezilyalı futbolcu Sócrates (d. 1954)
- 2009 Amerikalı güreşçi Eddie Fatu (d. 1973)
- 2007 Amerikalı rapçi ve prodüktör Pimp C (d. 1973)
- 2004 Dünya ve olimpiyat şampiyonluğu kazanmış Türk güreşçi Mahmut Atalay (d. 1934)
- 1993 Amerikalı müzisyen Frank Zappa (d. 1940)
- 1992 Türk tiyatro oyuncusu Perihan Tedü (d. 1927)
- 1987 Amerikalı sinema yönetmeni Rouben Mamoulian (d. 1897)
- 1984 Amerikalı jinekolog ve kadın doğum uzmanı John Rock (d. 1890)
- 1980 Portekizli siyasetçi ve avukat Francisco de Sá Carneiro (d. 1934)
- 1980 Polonyalı atlet Stanisława Walasiewicz (d. 1911)
- 1976 Amerikalı rock müzisyeni ve şarkıcı Tommy Bolin (d. 1951)
- 1976 İngiliz piyanist Benjamin Britten (d. 1913)
- 1975 Alman filozof Hannah Arendt (d. 1906)
- 1973 Japon asker Takazumi Oka (d. 1890)
- 1969 Marksist-Leninist ve devrimci sosyalist Amerikalı aktivist Fred Hampton (d. 1948)
- 1958 Kırım Tatar Milli Fırka hareketinin önderlerinden siyaset ve fikir adamı Ahmet Özenbaşlı (d. 1893)
- 1957 Sultan Abdülmecit'in torunu, Şehzade Süleyman Efendi'nin kızı Naciye Sultan (Killigil) (d. 1898)
- 1952 Amerikalı psikanalist Karen Horney (d. 1885)
- 1948 Alman avukat ve SS-Gruppenführer Hermann Behrends; Sırbistan, Karadağ ve Sancak'ta polis lideriydi (d. 1907)
- 1948 Türk besteci Rakım Elkutlu (d. 1869)
- 1945 Amerikalı zooloji ve genetik bilgini Thomas H. Morgan (d. 1866)
- 1935 Fransız fizyoloji bilgini Charles Robert Richet (d. 1850)
- 1932 Alman yazar Gustav Meyrink (d. 1868)
- 1932 Türk Dil Kurumu'nun ilk başkanlığını yapan şair, dilbilimci ve siyasetçi Samih Yalnızgil (d. 1875)
- 1893 İngiliz fizikçi John Tyndall (d. 1820)
- 1845 İskoç asker ve maceracı Gregor MacGregor (d. 1786)
- 1798 İtalyan fizikçi Luigi Galvani (d. 1737)
- 1696 Japonya hükümdarı Meishō (d. 1624)
- 1680 Danimarkalı hekim, ilahiyatçı ve matematikçi Thomas Bartholin (d. 1616)
- 1679 İngiliz felsefeci Thomas Hobbes (d. 1588)
- 1609 İskoç şair Alexander Hume (d. 1560)
- 1334 1316'dan 1334'e dek papalık yapan XXII. İoannes (d. 1249)
- 1214 1165-1214 yıllarında İskoçya'yı yöneten Kral I. Uilliam (d. 1143)
- 1131 Matematikçi, astronom, şair ve filozof İranlı Ömer Hayyam (d. 1048)
- 771 Frank Kralı I. Carloman (d. 751)
- 749 Kilise babası ve Kilise Doktoru Şamlı Yuhanna (d. 675/76)
Tarihte 4 Aralık: Türkiye'de deprem
- 5,1 2023 Mudanya yakınları 10 km derinlik
- 5,1 1978 Nurhak yakınları 10 km derinlik
- 6,8 1905 Sincik yakınları 10 km derinlik
- 5,6 1905 Şanlıurfa yakınları 15 km derinlik
5.0 ve üstü depremler; ölçüm kaydı ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğundan. Son depremler
Bu yıl ve gelecek yıllarda 4 Aralık
- 2026 Cuma
- 2027 Cumartesi
- 2028 Pazartesi
- 2029 Salı
- 2030 Çarşamba
4 Aralık hakkında sık sorulanlar
- 4 Aralık resmî tatil mi? Hayır, 4 Aralık resmî tatil değildir. Bu tarihe Dünya Madenciler Günü, Uluslararası Bankalar Günü ve Tek Taraflı Zorlayıcı Tedbirlere Karşı Uluslararası Gün düşer, ancak hiçbiri izin günü getirmez. Okullar, kamu daireleri ve özel işyerleri o gün de olağan saatlerinde açık kalır.
- 4 Aralık hangi günlerin tarihi? 4 Aralık, Millî Eğitim Bakanlığının belirli günler arasında saydığı Dünya Madenciler Günü'dür. Birleşmiş Milletler aynı tarihi A/RES/74/245 sayılı kararla Uluslararası Bankalar Günü, A/RES/79/293 sayılı kararla da Tek Taraflı Zorlayıcı Tedbirlere Karşı Uluslararası Gün olarak belirlemiştir. Türkiye'de en çok bilineni madenciler için ayrılan gündür.
- 4 Aralık'ta tarihte ne oldu? 4 Aralık'ta Türkiye'de Mekteb-i Mülkiye 1859'da kuruldu, Ankara'da maaş alamayan öğretmenler 1920'de ilk kez greve gitti. 1943'te başlayan İkinci Kahire Konferansı da İnönü, Churchill ve Roosevelt'i bir araya getirdi. Dünyada ise NASA 1965'te Gemini 7'yi fırlattı, Led Zeppelin 1980'de dağıldığını duyurdu.
- 4 Aralık doğumlular hangi burç? 4 Aralık'ta doğanlar Yay burcudur. Yay, 22 Kasım ile 21 Aralık arasındaki tarihleri kapsar ve 4 Aralık bu aralığın ilk yarısında kalır. Bu tarihte doğanlar arasında Sertab Erener, Çağlar Çorumlu, Fuad Köprülü ve Rainer Maria Rilke gibi farklı alanlardan isimler bulunur.
- 4 Aralık'ta Türkiye'de hangi deprem oldu? Kayıtlardaki en büyük 4 Aralık depremi 1905'te Sincik yakınlarında olan 6.8 büyüklüğündeki sarsıntıdır. Aynı yıl Şanlıurfa yakınlarında 5.6 büyüklüğünde bir deprem daha kaydedildi. 1978'de Nurhak yakınları ile 2023'te Mudanya yakınları ise 5.1 büyüklüğündeki depremlerle sarsıldı. Katalogda Şanlıurfa depreminin derinliği 15 kilometre, ötekilerin derinliği 10 kilometre olarak geçer.
Yazan Şahin Sezgin ÖZDEMİR Yayın
Özel günler: 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun, MEB Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği EK-8, Birleşmiş Milletler, Diyanet İşleri Başkanlığı. Olay, doğum ve ölüm kayıtları: Türkçe Vikipedi (CC BY-SA 4.0); cümleler sitemizce yeniden yazıldı.

