Tarihte Bugün: 5 Ekim

5 Ekim gününün öne çıkan olayları, o gün doğan ve hayatını kaybeden ünlüler.

Öne çıkanlar

2003
Ahmet Kadirov, Çeçenistan'ın ilk Devlet Başkanı seçildi.
1921
İngiltere'de Uluslararası Yazarlar Birliği PEN kuruldu.
1910
Portekiz'de Cumhuriyet ilan edildi.
1908
Bulgaristan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.
1526
Osmanlı İmparatorluğu ile Macaristan Krallığı arasında Beçne Muharebesi gerçekleşti.

Olaylar 45

2008 Kırgızistan'nın Oş şehrinde 6,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi. 75 kişi öldü, 200'den fazla kişi yaralandı.
2003 Rus yanlısı Ahmet Kadirov Çeçenistan'ın ilk Devlet Başkanı seçildi.
2000 Belgrad'daki kitlesel gösteriler sonucu Slobodan Milošević Devlet Başkanlığından istifa etmek zorunda kaldı.
1999 Muğla'nın Marmaris ilçesinde Richter ölçeğine göre 6.2 büyüklüğündeki depremde 100'e yakın kişi yaralandı.
1997 34. Altın Portakal Film Festivali sonuçlandı. En iyi film ödülünü, Ferzan Özpetek'in yönettiği Hamam filmi aldı.
1991 İlk resmi Linux sürümü (0.02) Linus Torvalds tarafından duyuruldu.
1991 Sovyetler Birliği, tarihinde ilk kez IMF ile iş birliği anlaşması yaptı.
1989 Dalai Lama, Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
1988 Cezayir'de halk isyanı patlak verdi.
1988 Şili'de Pinochet, Başkanlığının uzatılması için yapılan referandumu kaybetti.
1979 Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat, Ankara'ya geldi; FKÖ Temsilciliği açıldı.
1979 İçişleri Bakanı Hasan Fehmi Güneş, bir aşk skandalı sonucu Hükûmet'ten istifa etti.
1972 Fransa'da Jean-Marie Le Pen liderliğinde aşırı sağcı/faşist parti Ulusal Cephe kuruldu.
1962 Beatles'ın ilk hit şarkısı Love me do piyasaya çıktı.
1960 Güney Afrika'da düzenlenen referandumda, Cumhuriyet rejimine geçilmesi kabul edildi.
1958 Fransa'da 5. Cumhuriyet ilan edildi ve Charles de Gaulle Cumhurbaşkanı seçildi.
1953 Türkiye, BM Güvenlik Konseyi'ne 40 oyla geçici üye seçildi.
1952 1939'dan beri ilk ve Stalin'in katıldığı son Sovyetler Birliği Komünist Partisi kongresi başladı.
1948 Türkmenistan'ın Aşkabat şehrindeki büyük depremde 110.000 kişi hayatını yitirdi.
1947 Alman-Sovyet Saldırmazlık Paktı sonucu lağvedilen Komintern'in devamı olarak, komünist partiler SBKP (B) önderliğinde Kominform'u kurdu.
1947 Atina'da yapılan Akdeniz Atletizm Yarışmaları'nda Türkiye birinci oldu.
1945 Hollywood set işçilerinin grevinde Warner Bros'ta çıkan olaylarda (Kara Cuma) 40 gösterici yaralandı.
1944 Fransa'da kadınlar seçme hakkına kavuştu.
1938 Nazi Almanyası, Yahudilere ait pasaportların iptal edildiğini duyurdu.
1931 Başbakan İnönü ile Dışişleri Bakanı Aras'ın Yunanistan ziyaretleri sırasında, 1930 Türk-Yunan Dostluk Antlaşması yürürlüğe konuldu.
1930 Dünyanın en büyük hava gemisi İngiliz R 101 zeplini Fransa'da düştü ve 48 kişi hayatını yitirdi.
1926 İstanbul Boğazı'nda trenler için vapur seferleri başlatıldı.
1925 İlk Cumhuriyet Altını İstanbul Darphanesi'nde basıldı ve Mustafa Kemal Paşa'ya gönderildi.
1921 İngiltere'de Uluslararası Yazarlar Birliği PEN kuruldu.
1915 Bulgaristan Krallığı, İttifak Devletlerinin yanında I. Dünya Savaşı'na girdi.
1911 İtalyan kuvvetleri, Trablusgarp'ın sahil şeridini ele geçirdi.
1910 Portekiz'de Cumhuriyet ilan edildi.
1908 Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı idaresindeki Bosna-Hersek'i ilhak ettiğini açıkladı.
1908 Bulgaristan, Osmanlı İmparatorluğu'ndan bağımsızlığını ilan etti.
1896 Alman fizikçi Wilhelm Roentgen'in yeni bir radyasyon çeşidi (bugünkü bilinen adıyla x ray) bulduğu açıklandı.
1892 Red Kit'teki Dalton kardeşlere ilham olan Dalton çetesi, Kansas'taki banka soygunlarında öldürüldü.
1877 Nimipu kabilesi Şefi Joseph'in teslim olmasıyla, ABD'nin kuzeybatısındaki kızılderili direnişi sona erdi.
1864 Hindistan'daki Kalküta şehrinde siklon: 60.000 ölü.
1789 Çoğu kadın 5 bini aşkın Fransız, kıtlığı protesto için Versailles Sarayı'na yürüdü ve Kral XVI. Louis'yi Paris'e taşınmaya zorladı.
1632 Rusya Çarlığı, Sibir Hanlığı'nı (bugünkü Yakutistan) tamamen işgal etti.
1550 Şili'de, İspanyol Konkistador Pedro de Valdivia tarafından Concepción şehri kuruldu.
1526 Beçne Meydan Muharebesi, Osmanlı zaferiyle sonuçlandı.
1502 Kristof Kolomb, Amerika'ya 4. yolculuğunda Kosta Rika'yı keşfetti.
1450 Bavyera Dükü IX. Louis, Hristiyan olmayı kabul etmeyen Yahudilerin kovulmasını emretti.
869 İstanbul'da toplanan IV. Konsil'de alınan kararlar sonucu Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki ayrım derinleşti.

Doğumlar 76

1992 Kevin Magnussen, Danimarkalı yarış pilotu
1991 Xiao Zhan, Çinli aktör ve şarkıcı
1988 Bahar Kızıl, Türk şarkıcı
1987 Dillon Francis, Amerikalı DJ ve Electro House prodüktörü
1987 Kevin Mirallas, Belçikalı millî futbolcu
1987 Park So Yeon, Güney Koreli şarkıcı, aktris ve model
1984 Kenwyne Jones, Trinidadlı eski futbolcu
1983 Jesse Eisenberg, Amerikalı oyuncu, yazar ve komedyen
1982 Leonardo Abálsamo, Arjantinli futbolcu
1979 Vince Grella, Avustralyalı millî futbolcu
1978 Mark Gower, İngiliz futbolcu
1978 James Valentine, Amerikalı müzisyen
1977 Vinnie Paz, İtalyan asıllı Amerikalı hip hop sanatçısı
1977 Konstantin Zıryanov, Rus eski futbolcu ve teknik direktör
1976 Ramazan Kadirov, Rusya Federasyonu'na bağlı Çeçenistan'ın üçüncü devlet başkanı
1976 Ceyhun Yılmaz, Türk şair, komedyen ve radyo-TV programcısı
1975 Kate Winslet, İngiliz oyuncu ve En İyi Kadın Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
1972 Grant Hill, Amerikalı profesyonel eski basketbolcu
1971 Mauricio Pellegrino, Arjantinli eski futbolcu ve teknik direktör
1970 Josie Bissett, Amerikalı oyuncu
1970 Berat Yenilmez, Türk oyuncu
1970 Eyşan Özhim, Türk model ve oyuncu
1967 Guy Pearce, İngiliz asıllı Avustralyalı sinema oyuncusu
1966 Lorenza Indovina, İtalyan oyuncu
1965 Mario Lemieux, Kanadalı buz hokeyi oyuncusu ve yönetici
1965 Patrick Roy, Kanadalı buz hokeyi oyuncusu, koç ve yönetici
1963 Vahap Seçer, Türk ziraat mühendisi, siyasetçi ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı
1960 Careca, Brezilyalı eski futbolcu
1959 Maya Lin, Çin asıllı Amerikalı Peyzaj Sanatı ve Heykel mimarilerinde ün yapmış mimar ve sanatçı
1959 Cem Özer, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
1959 Kenan İpek, Türk hukukçu ve siyasetçi
1958 Neil deGrasse Tyson, Amerikalı astrofizikçi
1958 Sungun Babacan, Türk seslendirme sanatçısı (ö. 2022)
1957 Bernie Mac, Amerikalı oyuncu (ö. 2008)
1953 Musa Çam, Türk sendikacı ve siyasetçi
1953 Vladimir Badoyeviç Gasoyan, Sovyet teğmen
1952 Clive Barker, İngiliz yazar, yönetmen, ressam ve yapımcı
1952 İmran Han, Pakistanlı siyasetçi ve Pakistan Başbakanı
1952 İmamali Rahman, Tacik siyasetçi ve Tacikistan cumhurbaşkanı
1951 Karen Allen, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu
1951 Yadigar Ejder, Türk oyuncu (ö. 1991)
1951 Bob Geldof, İrlandalı şarkıcı, söz yazarı, aktör ve politik eylemci
1950 Eddie Clarke, İngiliz gitarist (ö. 2018)
1950 Jeff Conaway, Amerikalı oyuncu (ö. 2011)
1950 Edward P. Jones, Amerikalı roman ve kısa hikâye yazarı
1948 Zoran Živković, yazar, araştırmacı ve mütercim
1947 Brian Johnson, Avustralyalı rock grubu AC/DC'nin solisti İngiliz şarkıcı ve besteci
1941 Bogusław Polch, Polonyalı çizgi roman sanatçısı (ö. 2020)
1936 Vaclav Havel, Çek oyun yazarı ve Cumhurbaşkanı (ö. 2011)
1930 Miguel Báez Espuny, İspanyol boğa güreşçisi (ö. 2022)
1929 Yuri Artsutanov, Rus mühendis (ö. 2019)
1923 Philip Berrigan, Amerikalı barış eylemcisi, anarşist ve papaz (ö. 2002)
1923 Glynis Johns, Britanyalı sinema oyuncusu, dansçı, piyanist ve şarkıcı (ö. 2024)
1919 Donald Pleasence, İngiliz oyuncu (ö. 1995)
1911 Brian O'Nolan, İrlandalı yazar, oyun yazarı ve hicivci (ö. 1966)
1908 Mehmet Ali Aybar, Türk siyasetçi, Türkiye İşçi Partisi (TİP) eski lideri ve Sosyalist Devrim Partisi (SDP) kurucu Genel Başkanı (ö. 1995)
1908 Joshua Logan, Amerikalı tiyatro yönetmeni, film yönetmeni ve yazar (ö. 1988)
1902 Ray Kroc, Amerikalı iş insanı (ö. 1984)
1899 Teresa de la Parra, Venezuelalı romancı (ö. 1936)
1887 René Cassin, Fransız hukukçu ve Nobel Barış Ödülü sahibi (ö. 1976)
1883 Ida Rubinsteyn, Rus dansçı, aktris, sanat hamisi ve Belle Epoque figürü (ö. 1960)
1882 Robert H. Goddard, Amerikalı fizikçi ve sıvı yakıtlı roketlerin üretilmesinin öncülerinden (ö. 1945)
1879 Francis Peyton Rous, Amerikalı virolog (ö. 1970)
1878 Louise Dresser, Amerikalı oyuncu (ö. 1965)
1864 Louis Jean Lumière, Fransız film yapımcısı (ö. 1948)
1848 Guido von List, Alman filozof, tarihçi ve yazar (ö. 1919)
1841 Philipp Mainländer, Alman şair ve filozof (ö. 1876)
1829 Chester A. Arthur, ABD'nin 21. Başkanı (ö. 1886)
1781 Bernhard Bolzano, Çek filozof ve matematikçi (ö 1848)
1743 Giuseppe Gazzaniga, İtalyan opera bestecisi (ö. 1818)
1713 Denis Diderot, Fransız yazar ve filozof (ö. 1784)
1712 Francesco Guardi, İtalyan soylusu ve Venedik Okulu mensubu ressam (ö. 1793)
1677 Pietro Grimani, Venedik Cumhuriyeti'nin 115'inci Dükası (ö. 1752)
1658 Mary, II ve VII. James'in (1633-1701) ikinci eşi olarak İngiltere, İskoçya ve İrlanda kraliçesi (ö. 1718)
1338 III. Aleksios, Trabzon İmparatoru (ö. 1390)
1274 Zehebî, Suriyeli hadis hafızı, tarihçi ve kıraat alimi (ö. 1348)

Ölümler 68

2021 Fethali Üveysi, İranlı aktör ve film yönetmeni (d. 1946)
2021 Zoran Stanković, Sırp siyasetçi, asker ve hekim (d. 1954)
2021 Nikos Çumanis, Yunan profesyonel futbolcu (d. 1990)
2020 Béatrice Arnac, Amerika Birleşik Devletleri doğumlu Fransız oyuncu, şarkıcı ve besteci (d. 1931)
2020 Franco Bolelli, İtalyan filozof ve yazar (d. 1950)
2020 Rasheed Masood, Hint siyasetçi (d. 1947)
2020 Margaret Nolan, İngiliz görsel sanatçı, aktris ve model (d. 1943)
2020 Pietro Scandelli, Eski İtalyan profesyonel bisiklet yarışçısı (d. 1941)
2019 Amalia Fuentes, Filipinli oyuncu (d. 1940)
2019 Marcello Giordani, İtalyan opera sanatçısı (d. 1963)
2019 Philippe Vandevelde, Belçikalı çizgi roman sanatçısı ve yazar (d. 1957)
2018 Ivar Odnes, Norveçli siyasetçi (d. 1963)
2018 Víctor Pey, İspanya doğumlu Şilili mühendis, siyasetçi, akademisyen ve iş insanı (d. 1915)
2018 Hege Skjeie, Norveçli siyaset bilimci, akademisyen ve yazar (d. 1955)
2017 Giorgio Pressburger, Macaristan doğumlu İtalyan romancı ve kısa öykü yazarı (d. 1937)
2017 Sylke Tempel, Alman gazeteci ve yazar (d. 2017)
2017 Anne Wiazemsky, Alman asıllı Fransız oyuncu ve romancı (d. 1947)
2016 Mario Almada, Meksikalı oyuncu (d. 1922)
2016 Michal Kováč, Slovakya Eski Devlet Başkanı ve siyasetçi (d. 1930)
2016 Arthur Z'ahidi Ngoma, Demokratik Kongolu Devlet ve siyaset adamı (d. 1947)
2015 Chantal Akerman, Belçikalı yönetmen, sanatçı, profesör ve senarist (d. 1950)
2015 Tomris İncer, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1948)
2015 Henning Mankell, İsveçli yazar (d. 1948)
2015 Andrew Rubin, Amerikalı oyuncu (d. 1946)
2014 Andrea de Cesaris, İtalyan eski yarış sürücüsü (d. 1959)
2014 Yuri Lyubimov, Rus yönetmen, aktör ve eğitmen (d. 1917)
2014 Misty Upham, Kızılderili kökenli Amerikalı oyuncu (d. 1982)
2011 Gökşin Sipahioğlu, Türk gazeteci ve foto muhabiri (d. 1926)
2011 Steve Jobs, Amerikalı bilgisayar girişimcisi ve mucit (d. 1955)
2011 Charles Napier, Amerikalı oyuncu (d. 1936)
2004 Maurice Wilkins, Yeni Zelandalı fizikçi ve moleküler biyolog (DNA'nın yapısını bulan bilim adamlarından ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi) (d. 1916)
1997 Brian Pillman, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1962)
1996 Seymour Cray, Amerikalı elektrik-elektronik mühendisi ve süper bilgisayar tasarımcısı (d. 1925)
1994 Nini Rosso, İtalyan trompetçi ve besteci (d. 1926)
1986 Hal B. Wallis, Amerikalı film yapımcısı (d. 1898)
1986 James H. Wilkinson, İngiliz bilgisayar bilimcisi (d. 1919)
1981 Gloria Grahame, Amerikalı aktris (d. 1923)
1978 Mucip Kemalyeri, Türk siyasetçi (d. 1895)
1976 Lars Onsager, Amerikalı kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1903)
1975 Ali Tunalı, Türk siyasetçi (d. 1890)
1974 Zalman Şazar, İsrail'in 3. Cumhurbaşkanı (d. 1889)
1973 Milunka Savić, Sırp asker ve halk kahramanı (d. 1890)
1972 Solomon Lefschetz, Amerikalı bir matematikçiydi (d. 1884)
1966 Abdülkadir Emirmahmutoğlu, Türk siyasetçi (d. 1878)
1960 Alfred Louis Kroeber, Amerikalı antropolog (d. 1876)
1948 Ōtani Kōzui, Japon Budist rahip ve tarihçi (d. 1876)
1942 Hilmi Oytaç, Türk tıp doktoru ve siyasetçi (d. 1879)
1941 Louis Brandeis, Amerikalı avukat (d. 1856)
1938 Faustina Kowalska, Polonyalı Latin Katolik bir rahibe, mistik ve aziz (d. 1905)
1934 Jean Vigo, Fransız yönetmen (d. 1905)
1933 Nikolay Yudeniç, Rus İç Savaşı (1918-1920) sırasında da kuzeybatıdaki karşıdevrimci Beyaz birliklerin komutanı (d. 1862)
1931 Selma Rıza Feraceli, Türk ilk kadın gazeteci (d. 1872)
1930 Vladimir Şileyko, Rus oryantalist (Asurolojist, Hebraist), Akmeist şair ve çevirmen (d. 1891)
1923 Süleyman Bilgen, Türk siyasetçi ve din adamı (d. 1855)
1918 Roland Garros, Fransız havacı ve I. Dünya Savaşı sırasında savaş pilotu (d. 1888)
1892 Albert Aurier, Fransız yazar (d. 1865)
1880 Jacques Offenbach, Fransız besteci (d. 1819)
1813 Tecumseh, Kızılderili konfederasyonun ve Şavnilerin şefi (d. 1768)
1791 Grigoriy Potyomkin, Rus general ve devlet adamı (d. 1739)
1565 Lodovico Ferrari, İtalyan matematikçiydi (d. 1522)
1524 Joachim Patinir, Flaman rönesans ve manzara ressamı (d. 1480)
1522 Hayır Bey, Osmanlı Mısır Valisi (d. 1464-1465)
1285 III. Philippe, Fransa Kralı (d. 1245)
1225 Nâsır, Bağdat'taki otuz dördüncü Abbâsî Hâlifesi, Mûstadhî'nin oğlu ve Mûstencid'nin torunu (d. 1158)
1111 Robert II, 1093'ten 1111'e kadar Flandre Kontu (d. 1065)
1056 III. Heinrich, Kutsal Roma İmparatoru (d. 1017)
610 Phocas, Bizans imparatoru (d. 547)
578 II. Justinus, Bizans İmparatoru (d. 520~)

Kaynak: Türkçe Vikipedi. Metinler CC BY-SA 4.0 lisansıyla kullanılmıştır.