İçeriğe geç
Güncel
  1. Yazılar & Haberler Ders 18: Bulgarca Aile ve Akraba İsimleri (Abi, Dayı, Teyze)
  2. Oyun Oyna Pizza Kuryesi Teslimat Yarışı
  3. Oyun Oyna Plaj Arabalarıyla Kart Yarışı
  4. Program İndir Simulink
  5. Oyun Oyna Renkli Para Birleştirme
  6. Oyun Oyna Orman Yolunda Yük Taşıma Kamyonu
  7. Yazılar & Haberler Ders 17: Bulgarca Meyve ve Sebze İsimleri (Pazarda Pazarlık Cümleleri)
  8. Oyun Oyna Formula Sürüş Şampiyonası

Türkçe
sahinsezgin.com
7° Sisli · 18° / 7°
  • Dolar 50,4694 %0,05
  • Euro 55,4579 %0,20
  • Sterlin 66,5006 %0,08
sahinsezgin.com
7° Sisli · 18° / 7°
Türkçe

30 Kasım Ne Günü?

Kimyasal Savaş Kurbanlarını Anma Günü

30 Kasım 2026 Pazartesi gününe denk gelir; 10 gün kaldı. 30 Kasım, OPCW'nin C-20/DEC.10 kararıyla belirlenen Kimyasal Savaş Kurbanlarını Anma Günü'dür. Resmî tatil değildir; okullar ve işyerleri açıktır. Türkiye tarihinde ise 30 Kasım, 1853'te Sinop Baskını'nın yaşandığı gündür; tekke ve zaviyeleri kapatan kanun da 1925'te aynı gün kabul edildi.

Resmî tatil değil

30 Kasım'da hangi özel günler var

  • Kimyasal Savaş Kurbanlarını Anma Günü Dünya günü OPCW

Kimyasal Savaş Kurbanlarını Anma Günü neden 30 Kasım'da?

Günün 30 Kasım'a sabitlenmesi, OPCW'nin C-20/DEC.10 sayılı kararından gelir. Dünya günleri arasında yer alan anmanın tarihi her yıl aynıdır. Osmanlı ve Cumhuriyet tarihinde de 30 Kasım'a düşen olaylar var. Kırım Savaşı sürerken, 1853'te Rus Karadeniz donanması Sinop'ta Osmanlı filosunu ağır bir yenilgiye uğrattı. 1909'da Osmanlı geçmişini bilimsel yöntemle incelemek üzere Tarihi Osmani Encümeni kuruldu. 1925'te tekke ve zaviyeleri kapatan kanun kabul edildi; TBMM kürsüsünün arkasındaki duvara da Hakimiyet Milletindir yazısı asıldı. Ondan beş yıl sonra, 1930'da Paris'teki bir film şirketinin uluslararası ses yarışmasının Türkiye ayağını Cumhuriyet gazetesi yürüttü; jürideki 20 oydan 16'sını alan Hudadat Şakir Hanım ses kraliçesi seçildi. Yakın döneme gelince üniversiteler göze çarpar. Çukurova Üniversitesi 1973'te, Dicle Üniversitesi bir yıl sonra kuruldu; Anadolu Üniversitesi'nin kuruluşu 1982'ye uzanır. 2007'de Isparta'da Türbetepe mevkiine düşen Atlasjet uçağındaki 50 yolcu ve 7 mürettebattan kimse sağ çıkmadı.

Tarihte 30 Kasım'da neler oldu

  1. 2008

    İzmir Doğal Yaşam Parkı hizmete girdi. Türkiye

  2. 2007

    Atlasjet'in İstanbul'dan Isparta'ya sefer yapan, 4203 sefer sayılı MD-83 uçağı, Çukurören ile Kılıç köyleri arasındaki Türbetepe mevkiine düştü. Uçaktaki 50 yolcu ile 7 mürettebatın hiçbiri kurtulamadı. Türkiye

  3. 2022

    ChatGPT'nin ilk sürümü kullanıma açıldı.

  4. 1999

    PKK lideri Abdullah Öcalan'a verilen idam cezası için Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ihtiyati tedbir kararı aldı; Strazburg'daki dava bitene dek cezanın uygulanmamasını istedi. Türkiye

  5. 1997

    Genel nüfus sayımıyla birlikte seçmen yazımı yapıldı; Türkiye'nin nüfusu 62.865.574 olarak tespit edildi. Türkiye

  6. 1990

    Zonguldak'ta 43 bin maden işçisinin grevi başladı. Türkiye

  7. 1988

    Cezaevlerinde tek tip elbiseye karşı başlatılan açlık grevleri, beş cezaevinde uzlaşma sağlanınca bitti. Türkiye

  8. 1982

    Anadolu Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kuruldu. Türkiye

  9. 1979

    Kurumlaşmış Irk Ayrımcılığı Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılması Uluslararası Sözleşmesi'nin metni kabul gördü; Türkiye ise sözleşmeyi onaylamadı. Türkiye

  10. 1974

    Dicle Üniversitesi adını taşıyan üniversite kuruldu. Türkiye

  11. 1973

    Çukurova Üniversitesi kuruldu. Türkiye

  12. 1930

    Paris'teki bir film şirketinin uluslararası ses yarışmasının Türkiye ayağını Cumhuriyet gazetesi düzenledi. 38 yarışmacı arasından Hudadat Şakir Hanım, 20 jüri üyesinin 16'sının oyunu alarak Türkiye Ses Kraliçesi oldu. Türkiye

  13. 1925

    Tekke ve zaviyelerin kapatılmasını öngören kanun kabul edildi. Türkiye

  14. 1925

    Yetkisi olmadan sarık ve ruhani kıyafet giyenlere ceza getiren kanun çıktı. Türkiye

  15. 1925

    Hakimiyet Milletindir yazısı TBMM kürsüsünün arkasındaki duvara asıldı. Türkiye

  16. 1909

    Osmanlı tarihi üzerine bilimsel araştırma yapmak için Tarihi Osmani Encümeni kuruldu. Türkiye

  17. 1995

    Azerbaycan Hava Yolları'na ait bir Boeing 707 kaza yaptı.

  18. 1982

    Michael Jackson'ın Thriller albümü raflara çıktı. Guinness Dünya Rekorları, albümü sonradan en çok satan albüm olarak kayda geçirdi.

  19. 1974

    Etiyopya'da keşfedilen 3,2 milyon yıllık insan iskeletine Lucy (Australopithecus) adı konuldu.

  20. 1967

    Güney Yemen, Yemen Demokratik Halk Cumhuriyeti adıyla kuruldu. 22 Mayıs 1990'da Kuzey Yemen'le birleşen ülkenin adı Yemen Cumhuriyeti oldu.

  21. 1966

    Barbados, Birleşik Krallık'a bağlılığına son verip bağımsız oldu.

  22. 1961

    Birmanyalı eğitimci U Thant, Birleşmiş Milletler genel sekreterliğine seçildi ve görevi 31 Aralık 1971'e dek yürüttü.

  23. 1959

    Alfred Hitchcock'un Sapık filminin çekimleri başladı.

  24. 1958

    Fransız Ekvatoral Afrikası dağıldı. Eylül 1958 referandumunda Fransız Topluluğu içinde özerkliği seçen Çad, Orta Kongo, Gabon ve Orta Afrika Cumhuriyeti, Ağustos 1960'ta bağımsızlığa kavuştu.

  25. 1954

    ABD, ilk hidrojen bombası denemesini Eniwetok Adası'nda yaptı.

  26. 1952

    İki projektörle oynatılan ilk renkli üç boyutlu ABD filmi Bwana Devil seyirciyle buluştu.

  27. 1948

    Almanya Komünist Partisi, Berlin'in Sovyet bölgesinde bir şehir hükûmeti kurdu.

  28. 1939

    Bela Kun, Macar Devrimi'ne önderlik etmişti; Ukrayna'da kurşuna dizilerek öldürüldü.

  29. 1939

    İkinci Dünya Savaşı sırasında Sovyet Kızıl Ordusu Finlandiya'ya saldırı başlattı.

  30. 1919

    Fransa'da kadınlar seçimlerde ilk kez oy hakkı kazandı.

  31. 1853

    Kırım Savaşı'nın büyük çarpışmalarından Sinop Baskını'nda Rus Karadeniz donanması, Sinop'taki Osmanlı donanmasını yendi. Türkiye

  32. 1872

    İlk uluslararası futbol maçı Glasgow'da İskoçya ile İngiltere arasında oynandı ve 0-0 bitti.

30 Kasım'da doğanlar

  1. 2000 Türk-Alman rapçi Pashanim
  2. 1995 Slovak kanocu Denis Myšák
  3. 1992 Meksikalı futbolcu Amaury Escoto
  4. 1990 Dünya şampiyonu Norveçli satranç oyuncusu Magnus Carlsen
  5. 1990 Türk oyuncu ve şarkıcı Furkan Kızılay
  6. 1989 Slovak futbolcu Vladimír Weiss
  7. 1988 Avustralyalı kriketçi Phillip Hughes (ö. 2014)
  8. 1987 Profesyonel güreşin yanında dans, şarkıcılık ve modellik yapan Amerikalı Naomi Knight
  9. 1987 Ekvadorlu siyasetçi ve iş adamı Daniel Noboa
  10. 1986 Amerikalı profesyonel basketbolcu Jordan Farmar
  11. 1985 Amerikalı oyuncu Kaley Cuoco
  12. 1985 Amerikalı model ve televizyon sunucusu Chrissy Teigen; senaryo da yazdı
  13. 1984 Hollandalı futbolcu Nigel de Jong
  14. 1984 İskoç eski futbolcu Alan Hutton
  15. 1984 Kazak atlet Olga Rıpakova
  16. 1984 İspanyol futbolcu Francisco Sandaza
  17. 1983 Türk rallici Engin Apaydın
  18. 1983 Fransız oyuncu Guillaume Gouix
  19. 1982 Kanadalı oyuncu Elisha Cuthbert
  20. 1980 Türk şarkıcı ve söz yazarı Cem Adrian; yapımcılık ve yazarlık da yapıyor
  21. 1980 İngiliz oyuncu Tom Basden
  22. 1979 Arjantinli eski basketbolcu Andres Nocioni
  23. 1978 Çek futbolcu Tomáš Cigánek
  24. 1978 Amerikalı şarkıcı Clay Aiken
  25. 1977 Amerikalı elektro house müzisyeni Steven Aoki
  26. 1977 Fransız buz patenci Olivier Schoenfelder
  27. 1976 Türk oyuncu ve komedyen Murat Cemcir
  28. 1975 İranlı teknik direktör ve futbolcu Mihrdad Minavend (ö. 2021)
  29. 1975 Bosnalı futbolcu Adnan Gušo
  30. 1975 Amerikalı country şarkıcısı Mindy McCready (ö. 2013)
  31. 1975 İtalyan futbolcu Omar Milanetto
  32. 1973 Kanadalı Amerikan güreşçisi Jason Reso
  33. 1973 Amerikalı gitarist John Moyer
  34. 1972 Kanadalı besteci Christophe Beck; televizyon ve film müzikleri yazdı
  35. 1969 İsviçreli yönetmen ve senarist Marc Forster
  36. 1969 Amerikalı oyuncu Amy Ryan; sinemada, tiyatroda ve dizilerde rol aldı
  37. 1968 Yol bisikleti yarışlarını bırakmış Fransız Laurent Jalabert
  38. 1966 Fin Formula 1 pilotu Mika Salo
  39. 1965 Brezilyalı eski futbolcu Aldair
  40. 1965 Eski İmparator Akihito ile Eski İmparatoriçe Michiko'nun küçük oğlu Fumihito
  41. 1965 Amerikalı komedyen ve aktör Ben Stiller
  42. 1960 İngiliz futbolcu Gary Lineker
  43. 1958 Amerikalı pop şarkıcısı Stacey Q; oyunculuk da yaptı
  44. 1955 İngiliz müzisyen Billy Idol
  45. 1952 Amerikalı oyuncu ve şarkıcı Mandy Patinkin
  46. 1949 Türk sanatçı Perran Kutman
  47. 1947 Şilili şair ve yazar Sergio Badilla Castillo
  48. 1947 Amerikalı oyun ve senaryo yazarı David Mamet; makale yazdı, yönetmenlik de yaptı
  49. 1945 Bas gitarcı, klavyeci ve plak yapımcısı Roger Glover; Gal kökenli Britanyalı şarkı yazarı
  50. 1944 İskoç teknik direktör ve eski futbolcu George Graham
  51. 1943 Amerikalı Süryani yönetmen Terrence Malick; senaryo yazdı, film yapımcılığı da yaptı
  52. 1937 Sırp futbolcu ve antrenör Dragoslav Šekularac (ö. 2019)
  53. 1937 Rus besteci ve senarist Eduard Artemyev (ö. 2022)
  54. 1937 İngiliz yönetmen ve yapımcı Ridley Scott
  55. 1936 ABD'li sosyal ve siyasi eylemci Abbie Hoffman (ö. 1989)
  56. 1935 Amerikalı senarist, oyuncu, yazar ve müzisyen Woody Allen
  57. 1929 Türk futbol hakemi Doğan Babacan (ö. 2018)
  58. 1929 Amerikalı yapımcı Dick Clark; radyo ve televizyon için çalıştı (ö. 2012)
  59. 1927 Amerikalı sahne ve televizyon oyuncusu Robert Guillaume (ö. 2017)
  60. 1926 Bolivyalı sanat tarihçisi ve mimar Teresa Gisbert Carbonell (ö. 2018)
  61. 1926 Amerikalı aktör Richard Crenna (ö. 2003)
  62. 1926 Polonyalı-Amerikalı endokrinolog Andrew Schally; Fizyoloji veya Tıp dalında Nobel aldı (ö. 2024)
  63. 1925 Amerikalı gazeteci ve yazar Maryon Pittman Allen; siyasette de yer aldı (ö. 2018)
  64. 1925 Amerikalı avukat ve filantrop William H. Gates Sr. (ö. 2020)
  65. 1923 Profesyonel go oyuncusu Cho Namchul (ö. 2006)
  66. 1920 Amerikalı aktris Virginia Mayo (ö. 2005)
  67. 1918 Amerikalı oyuncu Efrem Zimbalist Jr. (ö. 2014)
  68. 1915 Kanada asıllı Amerikalı kimyager Henry Taube; Nobel Kimya Ödülü'nü aldı (ö. 2005)
  69. 1907 Fransız kökenli Amerikalı tarihçi Jacques Barzun; fikir ve kültür tarihi üzerine çalıştı (ö. 2012)
  70. 1896 Amerikalı aktris Ruth Gordon (ö. 1985)
  71. 1889 Britanyalı elektrofizyolog Edgar Douglas Adrian (ö. 1977)
  72. 1885 Nazi Almanyası'nda Luftwaffe mareşalliği yapan Alman asker Albert Kesselring (ö. 1960)
  73. 1880 Polonyalı mühendis ve senatör Adam Czerniaków (ö. 1942)
  74. 1874 Birleşik Krallık Başbakanı Winston Churchill; Nobel Edebiyat Ödülü'nü de aldı (ö. 1965)
  75. 1874 Kanadalı yazar Lucy Maud Montgomery (ö. 1942)
  76. 1869 İsveçli mucit ve fizikçi Gustaf Dalén; Nobel Fizik Ödülü'nü aldı (ö. 1937)
  77. 1858 Bengladeşli bilim insanı Jagadish Chandra Bose; fizik, biyoloji, botanik ve arkeolojiyle uğraştı, bilimkurgu da yazdı (ö. 1937)
  78. 1835 Amerikalı yazar Mark Twain (ö. 1910)
  79. 1825 Fransız ressam William-Adolphe Bouguereau (ö. 1905)
  80. 1817 Alman tarihçi Theodor Mommsen; Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı (ö. 1903)
  81. 1756 Alman fizikçi ve müzisyen Ernst Chladni (ö. 1827)
  82. 1719 II. George'un veliahdı Galler Prensi Frederick ile evlenen Galler Prensesi Augusta (ö. 1772)
  83. 1699 1730-1746 arasında Danimarka ve Norveç'i yöneten kral VI. Christian (ö. 1746)
  84. 1670 İrlandalı filozof John Toland; akılcı düşünür ve hicivci (ö. 1722)
  85. 1667 İrlandalı yazar Jonathan Swift (ö. 1745)
  86. 1508 İtalyan mimar Andrea Palladio (ö. 1580)
  87. 1466 Cenevizli amiral Andre Dorya (ö. 1560)
  88. 1427 Polonya Kralı IV. Kazimierz Jagiellon (ö. 1492)
  89. 538 Tours piskoposluğu yapmış tarihçi ve hagiograf Gregorius (ö. 594)

30 Kasım'da hayatını kaybedenler

  1. 2025 Türk siyasetçi Cemal Öztürk (d. 1958)
  2. 2023 İrlandalı söz yazarı ve şarkıcı Shane MacGowan (d. 1957)
  3. 2022 Çinli devlet başkanı ve siyasetçi Jiang Zemin (d. 1926)
  4. 2020 Rus müzeci ve sanat tarihçisi İrina Antonova (d. 1922)
  5. 2020 ABD doğumlu Avustralyalı aktris Betty Bobbitt; şarkı söyledi, oyun yazdı (d. 1939)
  6. 2020 Alman müzikolog, eğitimci ve yazar Hella Brock (d. 1919)
  7. 2020 İsviçreli Katolik rahibe ve hemşire Liliane Juchli; yazarlık da yaptı (d. 1933)
  8. 2020 Hollandalı eski profesyonel futbolcu Frank Kramer (d. 1947)
  9. 2020 Hint siyasetçi Kiran Maheshwari (d. 1961)
  10. 2020 Fransız söz yazarı ve şarkıcı Anne Sylvestre (d. 1934)
  11. 2019 Sovyet-Rus orkestra şefi Mariss Jansons (d. 1943)
  12. 2018 ABD'nin 41. Başkanı, Amerikalı siyasetçi George H. W. Bush (d. 1924)
  13. 2018 Tibetli Budist keşiş Palden Gyatso; aktivist ve yazardı (d. 1933)
  14. 2016 İngiliz oyuncu ve yazar Terence Beesley (d. 1957)
  15. 2016 İngiliz oyuncu Alfie Curtis (d. 1930)
  16. 2016 Avustralyalı antropolog ve biyoloji profesörü Colin Groves (d. 1942)
  17. 2016 Amerikalı komedyen, oyuncu ve şarkıcı Jim Nabors (d. 1930)
  18. 2016 Sanat tarihçisi ve profesör Vincent Scully; İngiliz asıllı Amerikalı (d. 1920)
  19. 2016 Türk tiyatro ve sinemacı Erdal Tosun (d. 1963)
  20. 2015 Faslı feminist yazar Fatma Mernissi (d. 1940)
  21. 2013 Amerikalı aktör Paul Walker (d. 1973)
  22. 2013 Tiyatroda ve sinemada oynayan İngiliz Jean Kent (d. 1921)
  23. 2012 Hindistan'ın 12. Başbakanı Inder Kumar Gujral (d. 1919)
  24. 2009 Türk yazar ve yönetmen Ahmet Uluçay (d. 1954)
  25. 2009 Türk güreşçi Mustafa Çakmak (d. 1909)
  26. 2007 Türk opera sanatçısı Aydın Gün (d. 1917)
  27. 2007 Türk fizikçi ve bilim insanı Engin Arık (d. 1948)
  28. 2003 Amerikalı yüzücü Gertrude Ederle (d. 1905)
  29. 1994 Fransız Marksist filozof Guy Debord; yazar ve sinemacıydı (d. 1931)
  30. 1994 Radyo, sinema, televizyon, tiyatro ve dizilerde oynayan Amerikalı Lionel Stander (d. 1908)
  31. 1989 Kamerun'un ilk devlet başkanı Ahmadou Ahidjo; 1960-1982 arasında görevdeydi (d. 1924)
  32. 1988 Mısırlı hâfız ve Kur'an kârii Abdulbasit Abdussamed (d. 1927)
  33. 1985 Ermeni asıllı Belçikalı şarkıcı Marc Aryan (d. 1926)
  34. 1982 Türk tiyatro eleştirmeni Günay Akarsu
  35. 1980 Türk siyasetçi Orhan Eyüpoğlu (d. 1918)
  36. 1954 Alman besteci ve orkestra şefi Wilhelm Furtwängler (d. 1886)
  37. 1953 Fransız ressam, heykeltıraş ve grafik sanatçısı Francis Picabia; yazarlık da yaptı (d. 1879)
  38. 1945 Türk bürokrat Mehmet Ali Ayni (d. 1868)
  39. 1939 Macar komünist politikacı Béla Kun (d. 1886)
  40. 1935 Portekizli şair Fernando Pessoa (d. 1888)
  41. 1930 Amerikalı aktivist Jones Ana; öğretmenlik ve terzilik de yaptı (d. 1837)
  42. 1921 Alman matematikçi Hermann Schwarz (d. 1843)
  43. 1900 İrlandalı oyun yazarı Oscar Wilde (d. 1854)
  44. 1719 Japon samuray Yamamoto Tsunetomo (d. 1659)
  45. 1718 1697'den ölümüne dek İsveç'i yöneten kral XII. Karl (d. 1697)
  46. 1647 Cizvit din adamı ve İtalyan matematikçi Bonaventura Cavalieri (d. 1598)
  47. 1603 İngiliz hekim ve fizikçi William Gilbert (d. 1544)
  48. 1526 İtalyan condottieri Giovanni dalle Bande Nere (d. 1498)
  49. 1016 23 Nisan-18 Ekim 1016 arasında İngiltere'yi yöneten kral Edmund (d. 989)

Tarihte 30 Kasım: Türkiye'de deprem

  1. 5,4 2011 Van yakınları 4 km derinlik

5.0 ve üstü depremler; ölçüm kaydı ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS) kataloğundan. Son depremler

Bu yıl ve gelecek yıllarda 30 Kasım

  1. 2026 Pazartesi
  2. 2027 Salı
  3. 2028 Perşembe
  4. 2029 Cuma
  5. 2030 Cumartesi

30 Kasım hakkında sık sorulanlar

  • 30 Kasım resmî tatil mi? Hayır, 30 Kasım resmî tatil değildir. Günün takvimdeki karşılığı olan Kimyasal Savaş Kurbanlarını Anma Günü uluslararası bir anmadır ve çalışma düzenini değiştirmez. Okullarda ders yapılır, işyerleri olağan saatlerinde açıktır. Anma, OPCW'nin C-20/DEC.10 sayılı kararıyla takvime girdi.
  • 30 Kasım neyin yıl dönümü? 30 Kasım, 1853'teki Sinop Baskını'nın yıl dönümüdür. Kırım Savaşı sırasında Rus Karadeniz donanması, Sinop'taki Osmanlı filosunu ağır bir yenilgiye uğrattı. Cumhuriyet döneminden ise 1925'te tekke ve zaviyeleri kapatan kanunun kabulü aynı tarihe düşer. Hakimiyet Milletindir yazısı da o gün Meclis kürsüsünün arkasına asıldı.
  • 30 Kasım'da tarihte ne oldu? 1982'de Michael Jackson'ın Thriller albümü çıktı ve sonradan Guinness kayıtlarına en çok satan albüm olarak geçti. 1966'da Barbados bağımsızlığını ilan etti, 1974'te Etiyopya'da bulunan iskelete Lucy adı verildi. 2022'de ise ChatGPT'nin ilk sürümü kullanıma açıldı. Spor tarafında ilk millî futbol maçı 1872'de Glasgow'da İskoçya ile İngiltere arasında 0-0 bitti.
  • 30 Kasım doğumlular hangi burç? 30 Kasım'da doğanların burcu Yay'dır. Yay burcu 22 Kasım ile 21 Aralık arasını kapsar, yani 30 Kasım bu dönemin ilk günlerindedir. Doğum günü bu tarihe düşen biri için burç her yıl aynı kalır. Winston Churchill ile Mark Twain de aynı gün dünyaya gelen tanınmış adlar arasındadır.
  • 30 Kasım'da Türkiye'de hangi deprem oldu? 30 Kasım 2011'de Van yakınlarında 5.4 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. USGS kataloğuna göre odak derinliği 4 kilometreydi. Aynı katalogda Türkiye'de 30 Kasım'a düşen 5.0 ve üzeri başka bir deprem bulunmuyor, bu yüzden Van sarsıntısı günün tek büyük kaydıdır.

Yazan Yayın

Özel günler: 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun, MEB Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği EK-8, Birleşmiş Milletler, Diyanet İşleri Başkanlığı. Olay, doğum ve ölüm kayıtları: Türkçe Vikipedi (CC BY-SA 4.0); cümleler sitemizce yeniden yazıldı.